مرکز پژوهشی تمدن اسلامی پیامبر اعظم(ص) نشریه علمی علم و تمدن در اسلام 2676-4830 6 21 2024 11 21 Khetat-Alketabh changes during Andalusia Omayyad's Caliphate (316-422 A.H) And Comparing it with the Emirate period (138-316 A.H) تغییرات خطة‌الکتابه در عصر خلافت امویان اندلس (316-422 هـ.ق) و مقایسه آن با دوره امارت (316-138 هـ.ق) 10 33 209446 10.22034/icrs.2024.474261.1290 FA مجید جمیلی دانشجوی دکتری تاریخ و تمدن ملل اسلامی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران. 0009-0005-3681-1264 یونس فرهنمد دانشیار گروه تاریخ و باستان شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران. اصغر قائدان دانشیار گروه تاریخ و تمدن ملل اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. Journal Article 2024 09 08 <em>Khetat-Alketabh which was in charge of scribing administrative correspondence for princes,caliphs, and government department,was one of the basic administrative department of the Andalusian Omayyads government system which underwent changes during Caliphate priod when Omayyads named themselves  Caliphs compared to  Emirate time in  which the rulers were just Emir.The present research with analysis the Khetat-Alketabh and in descriptive- analytical historical way,tries to answer  the question of what changes in the khetat–Alketabh was created during the Andalusian Omayyads Caliphate period ? The findings of this research show that khetat–Alketbh was changed during the transformation of the Omayyads  political  and administrative system from Emirate to Caliphate  and  from the scribe to the minister of scribe and imitation of the Eastern Islamic scribing was decreased and rhythmical and ornamented prose became widespread in it ; Moreover text and content of the administrative correspondence are changed and because of that, long writing, the writing of governmental charters, decree and letters of report and writing descriptive essays in the style and method of Andalusian had the opportunity to emerge and the government regulation was announced for the scribing profession. As a result of these changes,the Andalusiain style of scribing  was formed, along with the variety of styles and method by scribes, and khetat-Alketabh changed and evolved in this way. </em> خطة‌الکتابه که نگارش مکاتبات دیوانی برای امرا و خلفای و دستگاه دولتی را برعهده داشت، یکی از دیوان‌های اساسی دستگاه حکومتی امویان اندلس بود که در عصر خلافت وقتی امویان خود را خلیفه خواندند و مقایسه آن به با دوره امارت آنجا که فرمانروایان فقط امیر بودند دچار تغییراتی گردید. پژوهش حاضر با واکاوی خطة‌الکتابه و به شیوه تاریخی توصیفی-تحلیلی، درصدد پاسخ به این سؤال است که چه تغییراتی در خطة‌الکتابه در عصر خلافت امویان اندلس به وجود آمد؟ یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که خطة‌الکتابه، در تحول نظام سیاسی و اداری امویان از امارت به خلافت، از کاتب، به وزیر کاتب تغییر یافت و تقلید از کتابت شرق اسلامی در آن فروکاسته شد و نثر مصنوع و مسجع در آن رواج یافت؛ افزون بر این متن و محتوای رسائل دیوانی تغییر می‌یابد که به‌موجب آن؛ بلند نویسی و نگارش مرسومات و منشورات ولایتعهدی و رسائل وصفی که به ارائه گزارش از وقایع و حوادث مختلف با سبک و سیاق خاص اندلسی می‌پرداخت، مجال ظهور یافتند و آیین‌نامه دولتی نیز برای فن کتابت ابلاغ شد. در نتیجه این تغییرات، اسلوب کتابت اندلسی، همراه با تنوع سبک‌ها و شیوه‌ها توسط کاتبان شکل گرفت و خطة‌الکتابه تغییروتحول یافت. https://mag.mpte.ir/article_209446_77d48f74d0608f6dbbbf61d418c337a3.pdf