مرکز پژوهشی تمدن اسلامی پیامبر اعظم(ص) نشریه علمی علم و تمدن در اسلام 2676-4830 7 27 2026 04 21 Explaining the position and function of the navy in the Almohads government تبیین جایگاه و کارکرد ناوگان دریایی در دولت موحدون 33 58 230980 10.22034/icrs.2025.537566.1372 FA محمدحسن بهنام فر استادیار گروه معارف، مجتمع آموزش عالی اسفراین، اسفراین، ایران. 0000-0003-2992-0970 Journal Article 2025 07 28 <em><span>The sea is the most important factor in the formation of maritime power, and the main pillar of maritime power is the navy, which is the main tool for exercising power at sea. Achieving maritime power and sovereignty can help maintain and secure borders as well as increase economic and political power. In the western region of the Islamic world and North Africa, despite the presence of seas and waterways, the navy held a high position, and the governments that came to power in those regions had special plans for security, trade, and naval battles. The Almohads were among the states that succeeded in expanding their rule in the Maghreb and Andalusia in the sixth century AH. Factors such as the vastness of the Maghreb region, presence in Andalusia, and connection to the coasts made it necessary to pay attention to the navy. The Almohads had emerged from the depths of the Atlas Mountains, but due to the geographical conditions and existing requirements, they realized the importance of seafaring and the navy. This research, with a descriptive-analytical approach, will answer the question of what position the navy had in the political and military structure of the Almohad state? By examining the sources, it seems that the Almohad government, given the existence of sea routes and connections with Andalusia and the Christians, was forced to have a navy. Accordingly, they turned to a navy to maintain their power and interactions.</span></em> <span lang="FA">دریا مهم‌ترین عامل شکل‌گیری قدرت دریایی و رکن اصلی قدرت دریایی، نیروی دریایی است که ابزار اصلی اعمال قدرت در دریاهاست. دست‌یابی به قدرت و سیادت دریایی می‌تواند در حفظ و امنیت مرزها و نیز بالا بردن توان اقتصادی و سیاسی یاری نماید</span><span dir="LTR">.</span><span lang="FA"> در منطقه غرب جهان اسلام و شمال آفریقا با وجود دریاها و راه­های آبی، ناوگان دریایی جایگاه بالایی داشته و دولت­هایی که در آن مناطق روی کار می­آمدند، برنامه­های ویژه­ای برای امنیت، تجارت و نبردهای دریایی داشته­اند. موحدون از جمله دولت­هایی بودند که موفق شدند در قرن ششم هجری، در مغرب و اندلس حاکمیت خود را بسط دهند. از جمله اجزای تشکیل دهنده ساختار قدرت نظامی و حاکمیت سرزمینی، ناوگان دریایی این دولت بوده است. عواملی چون وسعت منطقه مغرب، حضور در اندلس و ارتباط با سواحل، توجه به نیروی دریایی را ضروری می­کرد. موحدون از عمق کوه­های اطلس سر برآروده بودند، اما با توجه به شرایط جغرافیایی و مقتضیات موجود به دریانوردی و اهمیت نیروی دریایی پی بردند. این پژوهش با رویکردی توصیفی- تحلیلی به این پرسش پاسخ خواهد داد که ناوگان دریایی چه جایگاهی در ساختار سیاسی و نظامی دولت موحدون داشته است؟ همچنین با توجه به شرایط قرن ششم هجری، ناوگان دریایی چه کارکردی برای استقرار قدرت دولت موحدون ایفا کرد؟ با بررسی منابع چنین به نظر می­رسد که دولت موحدون با توجه به وجود راه­های دریایی و ارتباط با اندلس و مسیحیان، ناگزیر از ناوگان دریایی بودند، بر این اساس جهت تداوم قدرت و تعاملات خود، به ناوگان دریایی پرداختند.</span> https://mag.mpte.ir/article_230980_09233ef01fb4aaa36bef2606cc345f45.pdf