مرکز پژوهشی تمدن اسلامی پیامبر اعظم(ص) نشریه علمی علم و تمدن در اسلام 2676-4830 7 25 2025 09 23 The Historical Transformation of the Urban Fabric of Najaf and the Shrine of Imam Ali (AS) (From Emergence to the Contemporary Period) تغییر و تحول تاریخی بافت شهری نجف و حرم امام علی(ع) (از پیدایش تا دوره معاصر) 71 90 232283 10.22034/icrs.2025.549759.1394 FA سیداحمد عقیلی دانشیار و عضوهیات علمی مرکز معارف اسلامی و ادبیات فارسی دانشگاه صنعتی اصفهان 0009-0007-0128-8674 Journal Article 2025 07 30 <em><span style="font-size: 12.0pt; font-family: 'Times New Roman','serif'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi; color: black; mso-themecolor: text1;">Najaf, as one of the most important centers of Islamic civilization, was established twelve kilometers west of the Euphrates River, yet its location was unfavorable for living for many people. However, after the burial of Imam Ali (AS), this deserted wasteland gradually attracted the attention of his devotees and lovers. Over the centuries, numerous schools and libraries were built around the tomb, and Najaf evolved into a center for the study of Shiite theology and doctrines within Islamic civilization. Today, the city hosts one of the most important educational-religious centers of Islamic civilization, known as the "Najaf Hawza" (Islamic Seminary). This article revolves around two main discussions: First, it addresses the origins and aspects of Najaf's emergence in Islamic civilization, focusing on the formation of the Shrine of Imam Ali (AS) alongside the initial urban fabric of Najaf. The more significant discussion of the article examines the evolution and influence of the Shrine of Imam Ali (AS) as a catalyst for the transformation of Najaf's urban fabric within Islamic civilization from its inception to the contemporary period.The present article emphasizes that the Shrine and Mausoleum of Imam Ali (AS) had a profound impact on the historical transformation of Najaf's urban fabric. Accordingly, employing a descriptive-analytical approach, the article seeks to provide a reasoned answer to the question: What is the relationship between the Shrine of Imam Ali (AS) and the developments and changes in the urban fabric of Najaf? More precisely, the primary research focus is a historical examination of the transformation of Najaf's physical fabric—the shrine—and the influence of the shrine on the urban fabric of Najaf within Islamic civilization (up until the pre-contemporary period). The final conclusion of the research is that one of the most important factors for the growth and prominence of Najaf in Islamic civilization is the urbanity and socio-cultural relations established there, which were influenced by the formation of the shrine.</span></em> <span lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 115%; font-family: IRLotus; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-theme-font: minor-latin; color: black; mso-themecolor: text1; mso-bidi-language: AR-SA;">نجف به عنوان یکی از مهم­ترین مراکز تمدن اسلامی ، در دوازده کیلومتری غرب رودخانه فرات بنا شده، ولی مکان نامطلوبی برای زندگی بسیاری از مردم بوده است. با این حال، پس از دفن حضرت علی(ع) این بیابان متروک به تدریج مورد توجه مشتاقان و ارادتمندان آن حضرت قرار گرفت. به تدریج و طی قرن­ها، مدارس و کتابخانه‌های متعددی در اطراف مقبره ساخته شد و نجف به مرکز آموزش الهیات و عقاید شیعه<span style="mso-spacerun: yes;">  </span>در تمدن اسلامی تبدیل شد. امروزه این شهر محل استقرار یکی از مهم­ترین مراکز آموزشی- مذهبی تمدن اسلامی به نام «حوزه علمیه نجف» می باشد. مقاله پیش­رو حول دو بحث است: اول به مبادی و وجوه پیدایش نجف در تمدن اسلامی پرداخته شده و به شکل­گیری آرامگاه امام علی(ع) در راستای بافت اولیه شهر نجف تمرکز دارد. بحث مهم­تر مقاله؛ تحول و تاثیرگذاری بافت حرم امام علی(ع) به مثابه دگرگونی بافت شهری نجف در تمدن اسلامی از زمان پیدایش تا دوره معاصر را مورد بررسی قرار می­دهد. مقاله حاضر بر این مسأله تاکید دارد که حرم و بارگاه امام علی(ع) تأثیر زیادی در دگرگونی تاریخی بافت شهری نجف داشته است. براین اساس، مقاله با رویکرد توصیفی- تحلیلی به دنبال پاسخی مستدل به این پرسش است که چه نسبتی بین بافت حرم امام علی(ع) با تحولات و تغییر بافت شهری نجف وجود دارد؟ به عبارت بهتر، بررسی تاریخی دگرگونی بافت کالبدی نجف - حرم و تاثیرگذاری حرم بر بافت شهری نجف در تمدن اسلامی(تا</span><span lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 115%; font-family: IRLotus; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-theme-font: minor-latin; color: black; mso-themecolor: text1;"> </span><span lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 115%; font-family: IRLotus; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-theme-font: minor-latin; color: black; mso-themecolor: text1; mso-bidi-language: AR-SA;">قبل از دوره معاصر) مسأله اصلی پژوهش حاضر است. رهیافت نهایی پژوهش آن­که ؛یکی از مهم­ترین عوامل رشد و درخشش نجف در تمدن اسلامی؛ مدنیت و مناسبات اجتماعی- فرهنگی واقع شده در آن متأثر از شکل­ گیری حرم می باشد. </span> https://mag.mpte.ir/article_232283_b63976503fa201cf32eca6467e58f3b2.pdf