مرکز پژوهشی تمدن اسلامی پیامبر اعظم(ص) نشریه علمی علم و تمدن در اسلام 2676-4830 مقالات آماده انتشار 2025 11 20 A reflection on the concept of Islamic civilization and its definition criteria تأملی در مفهوم تمدن اسلامی و معیار تعریف آن 234627 10.22034/icrs.2025.544658.1387 FA سیدرضا مهدی نژاد جامعه المصطفی(ص)-قم دکتری تاریخ و تمدن اسلامی Journal Article 2025 09 04 The concept and definition of Islamic civilization is one of the topics that has been the subject of debate among scholars, and various definitions have been proposed . Among them, there are several main views : The first view, based on the criteria of Islam, defines an Islamic civilization as one that emerged from the religion of Islam and its teachings . The second view, based on the criteria of Muslims, considers Islamic civilization to be the same civilization that Muslims created in historical reality. has been achieved . The third view, with the criterion of the Islamic world, is of the opinion that Islamic civilization is a civilization that has been formed in the geography of the Islamic world. The present article, using a descriptive, analytical method and through the examination and criticism of the above views, seeks to answer the question of what is the main criterion for defining Islamic civilization? The author claims that the main criterion for defining Islam is &quot;Islam&quot; and the other two criteria, namely Muslims and the Islamic world, are subordinate to it and dependent on it; because although Muslims are the creators of Islamic civilization and this civilization has been formed in the geography of the Islamic world , Muslims and the Islamic world are also defined by the validity of Islam and do not have an independent identity apart from Islam . What has originality and independence is Islam, and Islamic civilization is also called Islamic by its validity. مفهوم و تعریف تمدن اسلامی، از جمله موضوعاتی است که محل مناقشه صاحب‌نظران بوده و تعاریف گوناگونی از آن ارائه شده است. در این میان، چند دیدگاه اصلی وجود دارد: دیدگاه نخست، با معیار اسلام، تمدنی اسلامی را تمدنی برآمده از دین اسلام و آموزه‌های تعریف می‌کند. دیدگاه دوم، با معیار مسلمانان، تمدن اسلامی را همان تمدن مسلمانان می‌داند که توسط آنان در واقعیت تاریخی محقق گردیده است. دیدگاه سوم، با معیار جهان اسلام، تمدن اسلامی تمدنی می‌شمارد که در جغرافیای جهان اسلام شکل گرفته است. نوشتار حاضر با روشی توصیفی- تحلیلی و از خلال بررسی و نقد دیدگاه‌های فوق، در پی پاسخ به این پرسش است که معیار اصلی تعریف تمدن اسلامی چیست؟ مدعای نگارنده این است که معیار اصلی تعریف اسلامی «اسلام» است و دو معیار دیگر، یعنی مسلمانان و جهان اسلام فرع بر آن و وابسته به آن است؛ زیرا اگرچه مسلمانان پدیدآورنده تمدن اسلامی بوده و این تمدن در جغرافیای جهان اسلام شکل گرفته است، اما مسلمانان و جهان اسلام نیز به اعتبار اسلام معنا یافته و فارغ از اسلام، هویت مستقلی ندارند. آنچه اصالت و استقلال دارد، اسلام است و تمدن اسلامی نیز به اعتبار آن، اسلامی نامیده می شود.<br /> واژه‌های کلیدی: اسلام، تمدن اسلامی، تمدن مسلمانان، تمدن جهان اسلام، مفهوم و تعریف.