مرکز پژوهشی تمدن اسلامی پیامبر اعظم(ص) نشریه علمی علم و تمدن در اسلام 2676-4830 مقالات آماده انتشار 2026 07 30 A Reconstruction of the Model of Civilizational Security in Ibn Khaldun's Thought بازسازی الگوی امنیت تمدنی دراندیشه ابن خلدون 248257 10.22034/icrs.2026.590850.1458 FA سیامک باقری چوکامی پژوهشگاه علوم اسلامی امام صادق علیه السلام 0000-0002-5369-0813 Journal Article 2026 07 09 Civilizational security, despite its significance in explaining the sustainability and decline of civilizations, has yet to receive a clear theoretical formulation in Islamic thought studies. This study aims to reconstruct a model of civilizational security based on Ibn Khaldūn's thought, addressing the question of how such a model can be reconstructed within his framework. Employing a qualitative approach and utilizing conceptual analysis and theoretical reconstruction, the study draws on data from the Muqaddimah and authoritative commentaries on Ibn Khaldūn's thought. The findings reveal that civilizational security is not articulated as an independent term in his thought, but can be reconstructed through the underlying logic governing civilizational life. This logic is based on a causal chain beginning with 'aṣabiyyah (group solidarity), religion, and the state, and leading—through justice and order—to economic, scientific, and cultural flourishing, and ultimately to civilizational authority and sustainability. The model is reconstructed in two complementary pillars: generative components, including 'aṣabiyyah, cooperation, religion and Sharī'ah, justice, rule of law, awareness, popular participation, the state, economic prosperity, sciences and industries, and defensive power; and disruptive components, including the disintegration of 'aṣabiyyah, oppression, despotism, the state-society gap, extravagance, moral corruption, weak awareness, economic pressure and stagnation, and weak defensive power. The novelty of this research lies in reconstructing the interrelations among these components and formulating them into a conceptual model for explaining civilizational security in Ibn Khaldūn's thought. امنیت تمدنی از مفاهیمی است که با وجود اهمیت آن در تبیین پایداری و افول تمدن‌ها، هنوز صورت‌بندی نظری روشنی در مطالعات اندیشه اسلامی نیافته است. ازاین‌رو، پژوهش حاضر با هدف بازسازی الگوی امنیت تمدنی بر پایه اندیشه ابن‌خلدون نجام شده است. پرسش اصلی پژوهش آن است که الگوی امنیت تمدنی در اندیشه ابن‌خلدون چگونه قابل بازسازی است؟ پژوهش حاضر با رویکردی کیفی و با بهره‌گیری از روش تحلیل مفهومی و بازسازی نظری انجام شده و داده‌های آن از متن مقدمه و آثار معتبر شارحان اندیشه ابن‌خلدون گردآوری و تحلیل شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که امنیت تمدنی در اندیشه ابن‌خلدون نه به‌عنوان یک اصطلاح مستقل، بلکه از خلال منطق حاکم بر حیات تمدنی قابل بازسازی است. این منطق بر زنجیره‌ای از روابط علّی استوار است که از عصبیت، دین و دولت آغاز شده، در پرتو عدالت و نظم به شکوفایی اقتصادی، علمی و فرهنگی و در نهایت اقتدار و پایداری تمدن می‌انجامد. بر این اساس، الگوی امنیت تمدنی در دو رکن مکمل بازسازی شد: مؤلفه‌های مولد شامل عصبیت، همکاری و تعاون، دین و شریعت، عدالت، قانون‌مندی، آگاهی، مشارکت مردم، دولت، شکوفایی اقتصادی، علوم و صنایع و قدرت دفاعی؛ و مؤلفه‌های مخل شامل فروپاشی عصبیت، ظلم، خودکامگی، فاصله دولت ، تجمل‌گرایی، فساد اخلاقی، ضعف آگاهی، فشار و رکود اقتصادی و ضعف قدرت دفاعی است. نوآوری پژوهش در بازسازی روابط میان این مؤلفه‌ها و صورت‌بندی آنها در قالب یک الگوی مفهومی برای تبیین امنیت تمدنی در اندیشه ابن‌خلدون است.