مرکز پژوهشی تمدن اسلامی پیامبر اعظم(ص) نشریه علمی علم و تمدن در اسلام 2676-4830 3 9 2021 11 22 Bilad al-Sudan (land of blacks) from the point of view of Muslim geographers over time until the end of the eight century AH بلاد سودان (سرزمین سیاهان) از نگاه جغرافی نگاران مسلمان در گذر زمان تا پایان سده هشتم هـ.ق 24 10 143194 FA الهام امینی کاشانی استادیار گروه مطالعات غرب جهان اسلام، بنیاد دایرة‌المعارف اسلامی، تهران، ایران. Journal Article 2021 12 12 Bilad al-Sudan, which includes southern parts of Sahara Desert, has remained a mysterious and undiscovered land for centuries due to unfavorable climatic and biological conditions, water scarcity, and restrictions on the movement of people from other lands. Even the Islamic rulers did not pay attention to these areas during the conquests of North Africa and did not try to conquer these areas except for some limited campaigns, due to this fact, Islam did not enter these areas and the natives under the desert became acquainted with Islam over time and gradually due to the movement of Muslim businessmen or the migration and residence of some opponents of the government or religious scholars in this area. lack of knowledge about this land is obvious in the works of Muslim geographers - who from the third century have written valuable works in identifying different lands from far or near; For example, the exact area under the desert is not very clear in their works, and they often suffice with vague references to this area and mentioning parts or cities of it. This research, by examining the geographical works of painters until the end of the eighth century, has tried to answer this question that to what extent has the knowledge of geographers been from the sub-desert land? Or that To what extent have their works influenced the portrayal and enlightenment of Muslims in the unknown sub-Saharan region, and what sources did they use in compiling their material, and to what extent is this material true or contradictory based on current information? This research has been done with descriptive analytical approach. The results of assay have proposed that this land due to its weather situation, unrecognized paths and its natives had been less known in compare with north, east and west lands of Africa continent. However, with the expansion of trade, travel, and even the migration of a number of Muslims to these areas, geographic information from the sub-Saharan region also increased. بلاد السودان یا همان سرزمین سیاهان در طی چندین سده، به‌سبب شرایط اقلیمی و زیستی نامساعد، کمبود آب و محدودیت رفت‌وآمد مردمان سرزمین‌های دیگر به آنجا، سرزمینی رازآلود و کشف‌ناشده باقی ماند. حتی حاکمان مسلمان در جریان فتوحات شمال آفریقا بدین مناطق توجهی نداشته و به فتح این مناطق همت نگماردند. در نتیجه، اسلام به این مناطق راه نیافت و بومیان این سرزمین با گذشت زمان، به‌سبب رفت‌وآمد تاجران مسلمان و یا مهاجرت و سکونت برخی از مخالفان حکومت یا عالمان دینی، در این منطقه با اسلام آشنا شدند. ناشناخته‌ماندن این سرزمین در آثار جغرافی‌نگاران مسلمان -که از قرن سوم آثار ارزشمندی را در شناساندن سرزمین‌های مختلف از دور یا نزدیک به رشتۀ تحریر درآورده‌اند- کاملاً مشهود است، چنان‌که محدودۀ دقیق بلاد السودان در آثار آنان چندان مشخص نیست و اغلب به اشارات مبهمی از این منطقه و ذکر بخش‌ها و یا شهرهایی از آن بسنده کرده‌اند. این پژوهش برآن است، با بررسی آثار جغرافی‌نگاران تا پایان سدۀ هشتم، به این پرسش پاسخ دهد که دانش جغرافی‌نگاران از سرزمین بلاد السودان تا چه حد بوده است؟ آثار آنان تا چه حد در تصویرسازی و دانش‌افزایی مسلمانان از منطقۀ ناشناختۀ بلاد السودان تأثیر داشته و آنان از چه منابعی در گردآوری مطالب خود استفاده می‌کردند و این مطالب تا چه میزان بر مبنای اطلاعات امروزی صحت یا تناقض داشته است؟این پژوهش به روش توصیفی تحلیلی انجام شده است. یافته‌های تحقیق حاکی از آن است که این سرزمین به‌سبب شرایط آب‌وهوایی و ناشناخته‌بودن مسیرها و بومیان آنجا به نسبت سرزمین‌های شمالی، شرقی و غربی قارۀ آفریقا کمتر شناخته شده بود. با این‌همه، به‌مرور و با گسترش تجارت، سفر و حتی مهاجرتِ شماری از مسلمانان به این مناطق اطلاعات جغرافی‌نگاران نیز از منطقۀ زیرصحرا فزونی یافت.

https://mag.mpte.ir/article_143194_1f35b4dbae885d0aaf30d1d47cd9781c.pdf

مرکز پژوهشی تمدن اسلامی پیامبر اعظم(ص) نشریه علمی علم و تمدن در اسلام 2676-4830 3 9 2021 11 22 Disposition of the Journal of Islamic School in confronting with the Thought of Changing the Persian script موضع نشریه مکتب اسلام در مواجهه با اندیشه تغییر خط فارسی 40 25 141908 FA طلعت ده پهلوان استادیار گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی ، دانشگاه رازی، کرمانشاه ، ایران. Journal Article 2021 02 26 One controversial subject in the field of Islamic culture and civilization during two last centuries is the theme of change in Persian script. The thought of changing the Persian script has a long history, but in last two hundred years, it has received a lot of attention more than before; Various and sometimes extremist reactions to its developments have been proposed by the Iranian religious communities in the recent years. One of the centers that followed this idea is the Journal of the School of Islam, in which many articles dealing with the issue of changing the line, have been expressed. Two completely different views of proponents and opponents who do not have enough good faith in each other have commented on the issue of changing the Persian script. One of the important comments about the change of line is the discussion of conspiracy against Islam. This issue would damage Islamic concepts and consequently the kind of religiosity of the people; As a result, regarding to technical structure of the debate, their attention was drawn to prove that some people were trying to pursue the issue of changing the line with a pre-planned conspiracy and harming the religion of Islam. The disposition of the school of Islam in the titles and headlines of articles on correction and change of line reveals the malice of the designers of line change. Therefore, this article intends to explain the various views on the subject of changing Persian script in a descriptive-analytical manner and to examine the articles of this magazine and the point of view of its writers, in order to answer one of the important contemporary historical issues of the country. یکی از موضوعات جنجالی در دو قرن اخیر در حوزۀ فرهنگ و تمدن اسلامی موضوع «تغییر خط فارسی» است. اندیشۀ تغییر خط فارسی دامنۀ دراز دارد، اما در طول دویست سال اخیر بیش از پیش مورد توجه واقع شده است؛ پیرامون تحولات آن واکنش‌های مختلف و گاهاً افراطی، از جانب مجامع دینی و مذهبی ایران، در سال‌های اخیر صورت گرفته است. یکی از کانون‌هایی که این اندیشه را دنبال می‌نمود نشریۀ مکتب اسلام است که در آن مقالات فراوانی پیرامون مقابله با موضوع تغییر خط ارائه شده است. دو دیدگاه کاملاً متفاوت (موافقان و مخالفان) که حسن ظن کافی نسبت به یکدیگر ندارند پیرامون موضوع تغییر خط فارسی اظهار نظر نموده‌اند. یکی از این دیدگاه‌های مهم پیرامون تغییر خط بحثِ توطئه علیه دین اسلام می‌باشد. این موضوع باعث صدمه به مفاهیم اسلامی و، به‌تبع آن، خدشه در نوع دین‌داری مردم خواهد شد. نتیجه اینکه، با توجه به ساختار فنی بحث، توجه آن‌ها به اثبات این نکته بود که کسانی درصدد بودند تا با توطئه‌ای از پیش برنامه‌ریزی‌شده موضوع تغییر خط را دنبال کنند و، آگاهانه یا ناآگاهانه، به دین اسلام صدمه وارد کنند. موضع نشریۀ مکتب اسلام در عناوین و تیترهای مقالات دربارۀ اصلاح و تغییر خط سوءنیت طراحان تغییر خط را آشکار می‌کند. لذا این مقاله درصدد است، با هدف تبیین دیدگاه‌های متعدد پیرامون اندیشۀ تغییر خط فارسی در مجلۀ مکتب اسلام به روش توصیفی-تحلیلی و بررسی مقالات نشریۀ مکتب اسلام و دیدگاه‌ها و اظهارنظرهای نویسندگان در این مجله، به یکی از موضوعات مهم تاریخ معاصر کشور پاسخ دهد.

https://mag.mpte.ir/article_141908_52583716d59942d8247f58271e051ac6.pdf

مرکز پژوهشی تمدن اسلامی پیامبر اعظم(ص) نشریه علمی علم و تمدن در اسلام 2676-4830 3 9 2021 11 22 The concept of science in Islamic civilization in the Middle Ages, realism and revolution in the scientific method مفهوم علم در تمدن اسلامی در قرون وسطی، واقع گرایی و انقلاب در مشاهده طبیعت 55 41 143230 FA محمدرضا شهیدی پاک استادیار گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی تهران مرکز ، تهران، ایران. 0000-0003-1730-3828 Journal Article 2021 12 21 The ancient heritage of civilization was finally evolved by medieval societies and transferred to modern era. In time division of history of science, Islamic civilization is physical part of history of science. Before Durant and Toynbee, Sarton has described the backgrounds of the course of civilizations in international arena. The function of religion in production of civilization is their common view. Islamic civilization, after its expansion through Maghreb and Andalusia, paved way for transmission of civilization. Orientalists, with phenomenology of Islamic civilization, have formed a paradigm of studies in this field. This research operation was carried out centuries ago by Ibn Khaldun in report of more than nine centuries of human scientific experience in Middle Ages with a new division of science into method and end and separation of knowledge from superstition ignorance. This concept of science in Islamic civilization is the cause of course of classical heritage of science and civilization of Rome, Greece, Alexandria and Iran. This research studies concept of science in the field of nature and basic sciences in Islamic civilization, and according on that, its development and evolution in chemistry will be proposed which is the first step of scientific method in the history of science and scientific revolution in Middle Ages. The supplementary hypothesis of research is that philosophical and religious background and the cause of fertility of Islamic civilization in Middle Ages, is the scientific life of Prophet of Islam, and also the realism in acquiring knowledge and knowledge of Muslims in Middle Ages developed with this attitude to nature and Muhammad (PBUH), was the pioneer of prophets in civilization. میراث باستانی تمدن به‌واسطۀ جوامع قرون وسطی به تکامل نهایی رسید و به دورۀ مدرن منتقل شد. در تقسیم زمانی تاریخ علوم، تمدن اسلامی بخش کالبدی تاریخ علم است. سارتن، پیش از دورانت و توین بی، زمینه‌های سیر تمدن‌ها در عرصۀ بین‌المللی را بیان کرده است. کارکرد دین در تولید تمدن دیدگاه مشترک آن‌ها است. تمدن اسلامی، پس از توسعه از طریق مغرب و اندلس، زمینۀ انتقال تمدن را فراهم نمود، خاورشناسان با پدیدارشناسی تمدن اسلامی پارادایم مطالعاتی در این زمینه شکل داده‌اند. این عملیات پژوهشی قرن‌ها پیش به‌وسیلۀ ابن خلدون در گزارش بیش از نُه قرن تجربۀ علمی بشر در قرون وسطی، با تقسیم جدید ازعلم در روش و غایت و تفکیک دانش از جهل خرافات، انجام شده است. این مفهوم علم در تمدن اسلامی عامل سیر میراث کلاسیک علم و تمدن روم، یونان، اسکندریه و ایران است. این پژوهش به بررسی مفهوم علم در تمدن اسلامی در زمینۀ علوم طبیعی و پایه می‌پردازند که از رهگذر آن به توسعه و تکامل آن دربارۀ شیمی به‌عنوان نقطۀ شروع روش علمی در تاریخ علم و انقلاب علمی در قرون وسطی پرداخته خواهد شد. فرضیۀ تکمیلی پژوهش این است که زمینۀ فلسفی ودینی و علت زایایی تمدن اسلامی در قرون وسطی سیرۀ علمی پیامبر اسلام و واقع‌گرایی در کسب دانش است و دانش‌های مسلمین در قرون وسطی در قالب این نگرش به طبیعت توسعه پیدا کرد، و محمد (ص) سرآمد انبیاء در تمدن‌سازی است.

https://mag.mpte.ir/article_143230_e2fc7894745234baa0f4b722059df14e.pdf

مرکز پژوهشی تمدن اسلامی پیامبر اعظم(ص) نشریه علمی علم و تمدن در اسلام 2676-4830 3 9 2021 11 22 methods of calculating the latitude of the earth's dispositions in the book of Determining the ends of the places to correct the distances of the dwellings Tahdid Nih ̅aya ̅t Al- Ama ̅kin by Abu ̅ al-Rayha ̅n al-Bi ̅ru ̅ni ̅ روش های محاسبه عرض جغرافیایی مواضع زمین در کتاب تحدید نهایات الاماکن ابوریحان بیرونی 75 56 143195 FA فرشاد کرم زاده دانش آموختۀ دکتری تاریخ علم دورۀ اسلامی، گروه تاریخ علم، پژوهشکده مطالعات فلسفی و تاریخ علم، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران. Journal Article 2021 12 12 Mathematical geography is one of the sciences that does not have an independent and codified form in the history of Islamic science up to the fifth AH /eleventh century AD and it could be traced in a scattered manner, mainly in astronomical works and the science of the board. Tahdid, Ab al-Rayh n al-B r n 's book is the first case in this field in Islamic civilization, in which almost all the components of mathematical geography are included based on his observational data. One of these main components is determining the geographical coordinate of different positions, which includes latitude and longitude, that has been well researched in this work. The goal of this research is analyzing approaches in calculating latitude of various positions in Tahdid, the book of al-B r n . He has studied the width of different places in three different ways, using general and generalizable rules, which, although in some cases, are not completely innovative; But in terms of presentation method in the history of science in the Islamic era, are very important. جغرافیای ریاضی از جمله علومی است که در تاریخ علم دورۀ اسلامی تا قرن پنجم قمری/ یازدهم میلادی شکلی مستقل و مدون ندارد و به‌صورت پراکنده، عمدتاً در آثار نجومی و علم هیئت قابل پیگیری می‌باشد. کتاب تحدید نهایات الأماکن لتصحیح مسافات المساکن ابوریحان بیرونی (362- بعد از442ق/ 973/ 1048م) نخستین مورد در این زمینه در تمدن اسلامی می‌باشد که تقریباً تمام مؤلفه‌های جغرافیای ریاضی بر اساس داده‌های رصدی وی در آن گنجانده شده است. یکی از این مؤلفه‌های اصلی تعیین مختصات جغرافیایی مواضع مختلف می‌باشد که شامل طول و عرض است که در این اثر به‌خوبی مورد پژوهش قرار گرفته است. هدف این پژوهش بررسی روش‌های محاسبۀ عرض جغرافیای مواضع مختلف در کتاب تحدید ابوریحان بیرونی است. وی عمدتاً به سه روش مختلف عرض مکان‌ها را با استفاده از قاعده‌های کلی و قابل‌تعمیم مورد بررسی خود قرار داده است که اگرچه در برخی موارد شکل کاملاً نوآورانه‌ای ندارند، اما از لحاظ روش ارائه در تاریخ علم دورۀ اسلامی بسیار حائز اهمیت می‌باشند.

https://mag.mpte.ir/article_143195_4941b2c63cd971d8e61161526f87be9d.pdf

مرکز پژوهشی تمدن اسلامی پیامبر اعظم(ص) نشریه علمی علم و تمدن در اسلام 2676-4830 3 9 2021 11 22 Geodesy in the history of Islamic civilization, emphasizing on geodesy chapter in the encyclopedia of Jame –al Ulum, written by Imam Fakhr Razi علم مساحی در تاریخ تمدن اسلامی با تأکید بر باب علم المساحه در دانشنامۀ جامع العلوم امام فخر رازی 92 76 143001 FA امید مسعودی فر استادیار گروه کشاورزی، دانشکدۀ مهندسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. 0000-0002-7721-0124 Journal Article 2021 12 01 Geodesy science is mentioned as a subset of the precision sciences in the sources of the history of science in the Islamic era and the sources that classify and describe the sciences. This science has a mathematical, computational, geometric and applied essence that has been used in the past, mainly to determine land boundaries, calculate agricultural taxes, astronomical calculations, draw maps and determine and orient roads and places. Geodesy science has received a lot of attention from scholars of Islamic era due to its wide application in the management of society. Imam Fakhreddin Mohammad Razi (543 606 AH / 1149 1210 AD) is one of the scientists of the sixth century AH who pays special attention to exact sciences and surveying science, and mentions it in the encyclopedia of the Jame –al Ulum (Satini) as one of the exact sciences and explains some of the principles of its applications. Attention to triangles is one of the features of Fakhr Razi geodesy Treatise, which shows the division of lands into triangular shapes for surveying. In this research, with the method of library and based on documentary sources, the science of geodesy in Islamic civilization and this chapter in the works of Imam Fakhr Razi have been studied and researched. علم مساحی، در منابع تاریخ علم دورۀ اسلامی و منابعی که علوم را طبقه‌بندی کرده و شرح می‌دهند، به‌عنوان زیرمجموعه‌ای از علوم دقیقه به ‌شمار می‌رود. این علم ماهیت ریاضی، محاسباتی، هندسی و ‌کاربردی دارد که در گذشته اساساً برای تعیین حدود اراضی، محاسبۀ میزان مالیات محصولات کشاورزی، محاسبات نجومی، رسم نقشه‌ها و تعیین و جهت‌یابی راه‌ها و مکان‌ها کاربرد داشته است. علم مساحی، به‌دلیل کاربرد فراوان آن در ادارۀ جامعه، توسط دانشمندان دورۀ اسلامی مورد توجه زیادی قرار گرفته است. امام فخرالدین محمد رازی (543-606 ق/1149-1210 م)، از دانشمندان قرن ششم هجری، توجه ویژه‌ای به علوم دقیقه و علم مساحی دارد و در دانشنامۀ جامع ‌العلوم (ستینی) آن را به‌عنوان یکی از علوم دقیقه ذکر می‌کند و اصولی از کاربردهای آن را شرح داده است. توجه به مثلث‌ها از ویژگی‌های رسالۀ مساحی فخر رازی است که نشان از افراز زمین‌ها به اشکال مثلث‌گونه برای مساحی دارد. در این پژوهش، با روش کتابخانه‌ای و بر اساس منابع مستند، علم مساحی در تمدن اسلامی و این باب در آثار امام فخر رازی مورد بررسی و تحقیق قرار گرفته است.

https://mag.mpte.ir/article_143001_9f9ebe9654a5d49038dbbdae9f7a2b65.pdf

مرکز پژوهشی تمدن اسلامی پیامبر اعظم(ص) نشریه علمی علم و تمدن در اسلام 2676-4830 3 9 2021 11 22 Manifestation of the themes of Islamic-Eastern culture in Sahar Khalifa novels تجلی بن‌مایه‌های فرهنگ اسلامی-شرقی در رمان‌های سحر خلیفه 107 93 143231 FA منصور نیک پناه دانشیار زبان و ادبیات فارسی مجتمع آموزش عالی سراوان، سراوان، ایران. احمدنور وحیدی استادیار زبان و ادبیات فارسی مجتمع آموزش عالی سراوان، سراوان، ایران. علی خطیبی دانشجوی دکتری زبان و ادبیات عربی، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران. Journal Article 2021 11 30 Sahar Adnan Khalifa is a well-known Palestinian Muslim writer as one of the flagships of Arab and Palestinian writing. By addressing issues such as Eastern and Palestinian women, as well as the broad concepts of homeland and resilience against oppression and occupation, she emphasizes the original Islamic and religious culture, as well as the East. In his works, what is the Arab and Palestinian man as well as the recognition and definition of women are known as the most important manifestations of identity. Eastern and Palestinian women have different positive and negative faces that show their identity to the same extent, and also when it comes to homeland and stability, she has not taken any steps except in the service of national identity. This paper examines how these identities manifest. This article has been prepared and compiled in a descriptive and analytical manner, and at the same time, it tries to regulate the desired data by using the library method and referring to valid documents. Criticizing the works of Sahar Khalifa, the findings show that despite studying in Western countries, he has never distanced himself from his Islamic and Eastern civilization and culture. سحر عدنان خلیفه نویسنده مشهور و مسلمان فلسطینی به عنوان یکی از پرچمداران نویسندگی عرب و فلسطین است. او با پرداختن به مضامینی چون زن شرقی و فلسطینی و همچنین مفاهیم گسترده وطن و پایداری در مقابل ظلم و اشغال بر فرهنگ اصیل اسلامی و مذهبی و در عین حال شرقی تاکید دارد. در آثار او چیستی انسان عربی و فلسطینی و نیز شناخت و تعریف زن به عنوان مهمترین جلوههای هویت شناخته میشوند. زن شرقی و فلسطینی چهرههای مختلف مثبت و منفی دارد که به همان میزان هویت خود را نشان میدهد و نیز هنگامی که به وطن و پایداری میپردازد جز در خدمت هویت ملی گام برنداشته است. در این جستار چگونگی جلوههای هویتی یاد شده مورد بررسی قرار میگیرد. این مقاله از نوع توصیفی و تحلیلی تهیه و تدوین گردیده است و در عین حال با روش کتابخانهای و مراجعه به اسناد و مدارک معتبر تلاش مینماید دادههای مورد نظر را تنظیم نماید. با نقد و بررسی آثار سحر خلیفه یافتهها بیانگر آنست که بهرغم تحصیل در ممالک غربی هرگز از تمدن و فرهنگ اسلامی و شرقی خود دوری نگزیده است.

https://mag.mpte.ir/article_143231_e940416cb114586faa6b08432f9cc237.pdf