مرکز پژوهشی تمدن اسلامی پیامبر اعظم(ص) نشریه علمی علم و تمدن در اسلام 2676-4830 5 19 2024 05 21 Analysis of the Impact of Urbanization During the Samanid Dynasty on the Expansion of Natural Sciences Based on Ibn Khaldun’s Theory of Civilization تحلیل تأثیر شهرگرایی حکومت سامانیان بر روند گسترش علوم طبیعی بر مبنای نظریه عمران ابن‌خلدون 10 42 208323 10.22034/icrs.2024.472283.1284 FA زهرا اسفندیاری مهنی دانشجوی دکتری تاریخ ایران بعد از اسلام، گروه تاریخ، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران. 0009-0005-1008-5911 زهیر صیامیان گرجی استادیار گروه تاریخ، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران. 0000-0001-7147-7445 Journal Article 2024 08 08 The Samanid dynasty is known for the expansion of urban life, the growth of religious and civil institutions in Transoxiana and Khorasan, and its support for scholars and the development of natural sciences. It seems possible to establish a meaningful relationship between the expansion of urbanization under the Samanid rule and the growth of natural sciences during this period, as research shows that Iranian Islamic cities, as centers of commerce, culture, and education, played a significant role in the scientific developments of the Islamic era. Ibn Khaldun, in a part of his theory of civilization that deals with the factors influencing the diversity, growth, and decline of civility in societies, provides a theoretical explanation of the relationship between urbanization and its economic and cultural consequences, and its impact on the expansion of industries, crafts, arts, and natural sciences in the city. The problem of this article is to examine this relationship in that era using the concepts of Ibn Khaldun's theory. This theory also serves as an explanatory model within Islamic civilization and has not been considered by researchers concerning the topic and subject of this article. The question is: how can the relationship between the expansion of natural sciences and the Samanid urbanization policy be explained using Ibn Khaldun's theory? According to Ibn Khaldun's theory of civilization, states build cities by gaining power, and by creating security for urban life, wealth, prosperity, and leisure expand in cities. Consequently, support for industries, crafts, and natural sciences grows in response to the desire for luxury in urban civilization, along with the establishment and expansion of scientific and educational institutions, which also plays a role in the growth of natural sciences. The findings of the article show that this explanatory model of Ibn Khaldun elucidates the relationship between the development of urbanization under the Samanids and the growth of natural sciences during that period. حکومت سامانیان با گسترش حیات شهری و رشد نهادهای دینی و مدنی در ماوراء النهر و خراسان و نیز با حمایت از دانشمندان و گسترش علوم طبیعی شناخته میشود. به نظر میرسد میتوان بین گسترش شهرگرایی در حکومت سامانیان و رشد علوم طبیعی در این دوره رابطۀ معنادار برقرار کرد زیرا تحقیقات نشان میدهد شهرهای اسلامی ایرانی به‌عنوان مراکز تجاری، فرهنگی و آموزشی، نقش مهمی در تحولات علمی دوران اسلامی داشتند. ابن‌خلدون نیز در بخشی از نظریه عمران که به عوامل مؤثر بر تنوع، رشد و زوال مدنیت در جوامع می پردازد، توضیحی نظری درباره رابطه شهرگرایی و پیامدهای اقتصادی و فرهنگی آن و تاثیرش بر گسترش صنایع، فنون، هنر و علوم طبیعی در شهر ارایه می کند. مساله این مقاله بررسی این رابطه در آن دوران با استفاده از مفاهیم نظریه ابن‌خلدون است. این نظریه، الگوی تبیینی درون‌فرهنگی در تمدن اسلامی نیز هست و در مساله و موضوع مقاله مورد توجه محققان قرار نگرفته است. پرسش این است که رابطه گسترش علوم طبیعی و سیاست شهرگرایی حکومت سامانیان را با استفاده از نظریه ابن‌خلدون چگونه میتوان توضیح کرد؟ طبق نظریۀ عمران ابن‌خلدون دولتها با کسب قدرت، شهرها را میسازند و با ایجاد امنیت برای حیات شهری، ثروت و رفاه و فراغت در شهرها گسترش می‌یابد. در نتیجه حمایت از صنایع و فنون و علوم طبیعی در پاسخ به میل به تجمل در مدنیت شهری، با تاسیس و گسترش نهادهای علمی و آموزشی رشد می‌کند و این وضعیت نیز در رشد علوم طبیعی نقش دارد. دستاورد مقاله نشان میدهد این مدل تبیینی ابن‌خلدون، رابطه توسعه شهرگرایی سامانیان و گسترش علوم طبیعیر آن دوران را توضیح می دهد.

https://mag.mpte.ir/article_208323_c1740ec797a97af72889edeabbc5bfb0.pdf

مرکز پژوهشی تمدن اسلامی پیامبر اعظم(ص) نشریه علمی علم و تمدن در اسلام 2676-4830 5 19 2024 05 21 Qur'anic Interpretations as Cultural Signifiers Legitimizing of Shah Ismail I of Safavid: A Case Study of the Royal Conquest تعابیر قرآنی به منزله ی نشانگان فرهنگی مشروعیت‌بخش به شاه اسماعیل اول صفوی؛ مطالعه ی موردی فتوحات شاهی 43 67 208326 10.22034/icrs.2024.460485.1271 FA علی قاسمی استادیار گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهیدچمران اهواز، اهواز، ایران. 0000-0002-4247-9131 سعید موسوی سیانی استادیار گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران. 0009-0006-2422-0990 شیدا جلیلیان داشجوی کارشناسی ارشد تاریخ ایران اسلامی، گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران. 0009-0003-3196-7759 Journal Article 2024 06 01 Abstract The establishment of a Shia state in a society predominantly Sunni, where Sultan Selim of the Ottoman Empire aimed to restore Sunni Caliphate, could lead to a legitimacy crisis for the Safavid state, which deepened after their defeat in the Battle of Chaldiran. In these circumstances, Safavid court historians realized that reclaiming the sacred image of the Safavid order's leader and justifying Shah Ismail's religious and military policies would stabilize the Safavid state only if it aligned with the collective memory of Sunni Iranians and derived its legitimacy from it. Essentially, historians needed a common set of cultural signifiers that could link the historical narrative of Shah Ismail's victories and defeats with the religious interpretations of Iran's Sunni community. By outlining the discursive order of the Eastern Islamic world post-Mongol invasions and through a case study of the "Futuhat-i-Shahi," the authors aim to explain the nature of these cultural signifiers. This approach leads to the conclusion that Qur'anic interpretations served as the common cultural signifiers connecting the collective memory of Iran and the narrative of "Futuhat-i-Shahi" in the establishment of the Safavid state. Accordingly, Amini Heravi utilized the centuries-old authority of the Qur'an and Sunnah over the minds of Iranian Sunnis to justify Shah Ismail's religious and military violence and transition to a new political order. By decontextualizing Qur'anic interpretations from their epistemological connotations and emphasizing ideological connotations such as justice, the continuation of the Prophetic and Imamate lineage, anti-infidel sentiments, and portraying the Safavid Shah as the representative of divine will, he ensured the legitimacy of this state. تأسیس دولتی شیعه مذهب در جامعه‌ای که اکثریت آن دل در گرو مذهب تسنن داشت و سلطان سلیم عثمانی نیز سودای بازآفرینی خلافت اهل سنت را داشت، میتوانست زمینه‌ساز بحران در مبانی مشروعیت دولت صفوی شود که پس از شکست در نبرد چالدارن، عمیق‌تر نیز می‌گردید. در این شرایط، مورخان وابستهی به دربار صفوی دریافتند که بازیابی چهره ی قدسی رهبر طریقت صفوی و توجیه مشروعیت سیاست مذهبی و نظامی شاهاسماعیل، تنها در صورتی به تثبیت حاکمیت دولت صفوی می‌انجامد که با خاطرهی جمعی ایرانیان سنی‌مذهب سازگار باشد، و اعتبار خود را از آن بگیرد. در واقع، تاریخنویسان به حلقه ی مشترکی از نشانگان فرهنگی نیاز داشتند که روایت تاریخی پیروزی ها و شکست های شاه اسماعیل را با تعابیر دینی اهل سنت ایران، پیوند زند. نگارندگان با ترسیم نظم گفتمانی شرق جهان اسلام، پس از حملات مغول، و مطالعه ی موردی فتوحات شاهی، در پی توضیح ماهیتِ این نشانگان فرهنگی برآمدند. کاربست این رهیافت ما را بدین نتیجه رهنمون ساخت که تعابیر قرآنی، همان نشانگان فرهنگی مشترکی بود که میان خاطره ی جمعی ایرانزمین و روایت فتوحات شاهی از تأسیس دولت صفوی، پیوند می‌زد. بر این اساس، امینی هروی از حاکمیت چندصد ساله ی قرآن و سنت بر ذهن و ضمیر اهل سنت ایران، برای توجیه خشونت مذهبی و نظامی شاهاسماعیل و گذار به نظم سیاسی جدید، نهایت بهره را برد. بدین‌ترتیب ضمن تخلیه ی تعابیر قرآنی از دلالت‌های معرفتی خود و با برجستهساختن دلالت‌های ایدئولوژیکی مانند عدالتمحوری، اتصال به خاندان نبوت و امامت، کفرستیزی و نماینده ی خواست الهی بودن شاه صفوی، مشروعیت این دولت را تضمین کرد.

https://mag.mpte.ir/article_208326_5872ecc695a194e439e57729b6590b2e.pdf

مرکز پژوهشی تمدن اسلامی پیامبر اعظم(ص) نشریه علمی علم و تمدن در اسلام 2676-4830 5 19 2024 05 21 Ibn Bitar and the effect of the pharmacognosy tradition of Dioscorides and Galenus on al Jāmiʻ li mufradāt al adwiya wa l aghdhiya ابن بیطار و تأثیر سنت گیاه داروشناسی دیوسکوریدسی و جالینوسی بر الجامع لمفردات الادویه و الاغذیه 68 89 208333 10.22034/icrs.2024.448305.1262 FA محمدرضا میراحمدی دانشجوی دکتری تاریخ و تمدن ملل اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. 0000-0002-8549-4921 یونس فرهمند دانشیار گروه تاریخ و باستان شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی،دانشگاه آزاد اسلامی،واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران 0000-0002-5377-2595 فهیمه مخبر دزفولی دانشیار گروه تاریخ و باستان شناسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. 0000-0002-0301-3590 Journal Article 2024 04 24 Ibn Bitar (646 AH), is one of the greatest plants of Muslim pharmacognosists in the Islamic middle centuries who played a significant role in the growth and promotion of this knowledge. He wrote one of the most important works of pharmacognosy in the Islamic world, i.e. Kitāb al‑Jāmiʻ li‑mufradāt al‑adwiya wa‑l‑aghdhiya, which can rightly be called the exclusive encyclopedia of pharmacognosy. The present study seeks to answer the question of to what extent and how the Greek heritage of Dioscorides and Galenus influenced his comprehensive book. In particular, we will emphasize whether the information he inferred from these Greek sources are valid or authentic, or whether they are nothing more than imitations and transcripts of these works. By carefully examining all direct and indirect references to these Greek resources and analyzing the data of Al-Jame’ book, the author concludes that although Ibn Bitar has imitated the research method and writing style of Dioscorides and Galenus, he has his own unique method of empirical studies and field observations, constantly modifying the views of the Greeks and adding to the scope of pharmacognosic studies using his creativity. اِبنبَیطار (متوفای ۶۴۶ ق/ ۱۲۴۸م)، یکی از بزرگترین گیاه‌داروشناسان مسلمان در سدههای میانه اسلامی است که نقش درخور توجهی در رشد و اعتلای این دانش ایفا کرده است. وی با نگارش کتاب اَلجامِع لِمُفرَدات اَلاَدوِیَة وَ اَلاَغذِیَة یکی از مهمترین آثار گیاهداروشناسی را در جهان اسلام پدید آورد که به حق میتوان آن را دائرةالمعارف اختصاصی این دانش نامید. پژوهش حاضر در پی پاسخ به این پرسش است که میراث یونانی دیوسکوریدس و جالینوس تا چه اندازه و چگونه بر کتاب اَلجامِع لِمُفرَدات اَلاَدوِیَة وَ اَلاَغذِیَة او اثر گذاشته است. به‌ویژه بر این مسئله تأکید میکند که آیا دادههای او از این منابع یونانی، اعتبار و اصالت دارد یا چیزی جز تقلید و رونویسی از این آثار نیست. نگارنده با بررسی دقیق کتاب اَلجامِع لِمُفرَدات اَلاَدوِیَة وَ اَلاَغذِیَة همه ارجاعات مستقیم و باواسطه او را به این منابع یونانی استخراج و دادههای آن را تحلیل کرده و به این نتیجه دست‌یافته است که اگرچه وی در روش پژوهش، شیوه بیان و سبک نوشتاری خود از دِیُوسکُوریدُس و جالینُوس پیروی کرده است؛ اما شیوه مطالعات تجربی و مشاهدات میدانی منحصربه‌فرد خود را نیز دارد و پیوسته دیدگاههای یونانیان را جرح‌وتعدیل نموده است و با خلاقیتها و نوآوریهایی که از خود بروز داده بر وسعت مطالعات گیاهداروشناسی افزوده است.

https://mag.mpte.ir/article_208333_f034e585b85daee0c14d8af088f60d74.pdf

مرکز پژوهشی تمدن اسلامی پیامبر اعظم(ص) نشریه علمی علم و تمدن در اسلام 2676-4830 5 19 2024 05 21 Establishment of the Sir Thomas Adams''''s Professor of Arabic at the University of Cambridge: Backgrounds, Obstacles, and Achievements تأسیس کرسی زبان عربی سر توماس آدامز در دانشگاه کمبریج؛ زمینه‌ها، موانع و دستاوردها 90 115 208364 10.22034/icrs.2024.460911.1272 FA رضا ادبی فیروزجائی دانشجوی دکتری گروه تاریخ و تمدن ملل اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایران 0000-0003-1637-1562 Journal Article 2024 06 03 The Sir Thomas Adams''s Professorship of Arabic was established in 1632 at the University of Cambridge through the efforts of Abraham Wheelock and Thomas Adams, marking the beginning of academic Arabic language studies in England. The main question of this paper is: Why and how was the Sir Thomas Adams''s Professorship of Arabic at Cambridge University established, and what were its achievements? The data for this research was collected through library methods and processed using a descriptive-analytical approach. This study shows that the establishment of this chair was influenced by the existing historical context, new developments in the 16th and 17th centuries, and the motivations of that era. Various factors, including religious motivations and the connection between learning this language and the interpretation of the Bible, cultural and scientific developments, the need for Oriental studies for economic purposes, and broader interactions with the Islamic world, contributed to the founding of this Professorship. The Professorship of Arabic at Cambridge faced numerous challenges for its development. These obstacles were due to the prevailing academic environment in England and the specific circumstances of Cambridge University. For example, the lack of reliable and sufficient resources, shortage of specialized professors, and cultural resistance were among the challenges facing the chair. Nevertheless, this academic institution did not remain hindered by these challenges and brought significant achievements to the academic study of Arabic in England. کرسی زبان عربی در سال ۱۶۳۲ میلادی در دانشگاه کمبریج به اهتمام آبراهام ویلاک و توماس آدامز تأسیس شد که آغازگر مطالعه دانشگاهی زبان عربی در انگلستان محسوب می‌شود. سؤال اصلی نوشتار حاضر این است که کرسی زبان عربی دانشگاه کمبریج چرا و چگونه شکل گرفت و چه دستاوردهایی به همراه داشت؟ داده‌های این پژوهش از طریق روش‌های کتابخانه‌ای گردآوری شده و با استفاده از رویکرد توصیفی-تحلیلی مورد پردازش قرار گرفته است. پژوهش حاضر نشان می‌دهد که این کرسی در بستر زمینه‌های تاریخی موجود و شرایط نوپدید سده‌های شانزدهم و هفدهم میلادی و محرکهای موجود در آن دوره شکل گرفت. عوامل متعددی ازجمله انگیزههای دینی و همبستگی یادگیری این زبان با تفسیر کتاب مقدس، تحولات فرهنگی و علمی، نیاز به مطالعات شرقی برای مقاصد اقتصادی و ارتباطات گسترده‌تر با دنیای اسلام زمینه تأسیس این کرسی بودند. کرسی زبان عربی سرتوماس آدامز کمبریج برای پویایی خود با موانع متعددی نیز روبرو شد. این موانع ناشی از شرایط حاکم بر فضای علمی انگلستان و وضعیت خاص دانشگاه کمبریج بود. برای مثال، نبود منابع معتبر و کافی، کمبود استادان متخصص و مقاومت‌های فرهنگی از جمله چالش‌های پیش‌روی این کرسی بود. با این همه، این نهاد علمی در بند موانع موجود باقی نماند و دستاوردهای قابلتوجهی برای مطالعه دانشگاهی زبان عربی در انگلستان به همراه داشت.

https://mag.mpte.ir/article_208364_418940460aa7eee7507c14223e05ebc1.pdf

مرکز پژوهشی تمدن اسلامی پیامبر اعظم(ص) نشریه علمی علم و تمدن در اسلام 2676-4830 5 19 2024 05 21 Uthman Dan Fodio's scientific activities in West Africa اقدامات علمی عثمان دان فودیو در غرب افریقا 116 135 198991 10.22034/icrs.2024.436233.1257 FA حبیب زمانی محجوب دانشیار گروه تاریخ و تمدن اسلامی، پژوهشکده الهیات و معارف اسلامی، پژوهشگاه علوم اسلامی امام صادق، قم ، ایران 0000-0002-7005-8270 خانم ام ثالث کارشناسی ارشد تاریخ اسلام، گروه تاریخ اسلام، دانشکده مطالعات اسلامی، دانشگاه بین المللی اهل بیت، تهران، ایران. محمدرضا زارع خورمیزی استادیار گروه تاریخ اسلام، دانشکده مطالعات اسلامی، دانشگاه بین المللی اهل بیت (ع) تهران، ایران. 0000-0001-5292-9039 Journal Article 2024 01 12 Uthman Dan Fodio (1817-1754 AD) is one of the most famous political and religious leaders as well as one of the leading scientific and cultural figures in recent centuries in West Africa, which needs to explain the various dimensions of his personality. This article, with descriptive and analytical method, aims to explain the scientific and educational dimensions of Uthman Dan Fodio's personality and to answer the basic question, what actions did Uthman Dan Fodio take in the field of science and knowledge development in the West African region? Based on the findings of the research, after studying various sciences from various professors and reaching scientific and mystical levels, Osman Dan Fodio propagated the religion of Islam throughout the Hausa region and tried to promote Islam in the West African region through the promotion of learning and knowledge. after the victory of his uprising and the establishment of the Sokoto Caliphate, Uthman Dan Fodio paid attention to the institutionalization of education and training throughout the Sokoto Caliphate, on a wide level and among all classes of society, and turned the cities of the West African region into centers for the discussion and investigation of religious sciences and It became non-religious and a place for the education and training of great scientists, and in this way, it caused the prosperity of Islamic culture and civilization in the West African region. عثمان دانفودیو (1754-1817م) از معروفترین رهبران سیاسی مذهبی و همچنین از چهره های شاخص علمی و فرهنگی در سده های اخیر در غرب افریقاست. این مقاله، با روش توصیفی تحلیلی، بر این هدف است که ابعاد علمی و آموزشی شخصیت عثمان دانفودیو را تبیین کند و به این سوال اساسی پاسخ بدهد که عثمان دانفودیو چه اقداماتی در زمینه رونق علم و دانش در منطقه غرب افریقا انجام داد؟ براساس یافته‌های پژوهش، عثمان دانفودیو پس از تحصیل علوم مختلف از محضر اساتید گوناگون و کسب مراتب علمی و عرفانی، به تبلیغ دین اسلام در سراسر منطقه هاوسا پرداخت و کوشید از طریق ترویج یادگیری و دانش، اسلام را در منطقه غرب افریقا احیا نماید. دانفودیو پس از پیروزی قیامش و تشکیل خلافت سوکوتو به نهادینه سازی آموزش و تربیت در سراسر خلافت سوکوتو، در سطحی وسیع و بین همه طبقات جامعه، پرداخت و شهرهای منطقه غرب افریقا را به مراکز بحث و بررسی علوم دینی و غیردینی و محلی برای تعلیم و تربیت دانشمندان بزرگ بدل کرد و بدین ترتیب، سبب رونق فرهنگ و تمدن اسلامی در منطقه غرب افریقا گشت.

https://mag.mpte.ir/article_198991_98ce01374363908b420393eecd6a82e2.pdf

مرکز پژوهشی تمدن اسلامی پیامبر اعظم(ص) نشریه علمی علم و تمدن در اسلام 2676-4830 5 19 2024 05 21 Investigating the social status of court women in Timurid period paintings بررسی جایگاه اجتماعی زنان درباری در نگاره های عصر تیموری 136 158 208366 10.22034/icrs.2024.428776.1250 FA لیلا محمدی استادیار گروه تاریخ، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد ابهر، زنجان، ایران. 0000-0001-5162-7303 Journal Article 2024 02 25 With the establishment of the Timurid government in the plateau of Iran and the approach of the Timurids to the role of court women in the political, cultural and social arenas, the position of these women underwent a transformation and these effects and the presence of court women can be seen in the paintings of this period. By drawing the faces of the ladies, he tries to show their social status in this age.The purpose of this article is to know the social status of court women in the Timurid period in the paintings on the walls of palaces and illustrated books. This research by collecting library materials in a descriptive and analytical method and extracting information from the paintings of this period, the social status and characteristics of He has drawn a cover and scenes from the life events of the women of the Timurid dynasty. The findings of the research show that painting in Iran during the Timurid period was prominent as an art and is one of the influential sources in historiography, and while it reflected the Iranian artistic spirit by recording the lives of the women of the Timurid dynasty, they were influential and influenced by politics. And the rule of Timurids and the introduction of social status and presenting an image of the dress and some court rituals, showed scenes of the events of the lives of the women of the Timurid dynasty. با استقرار حکومت تیموری در فلات ایران و رویکرد تیموریان به نقش زنان درباری در عرصه سیاسی ،فرهنگی و اجتماعی،جایگاه این زنان دستخوش تحول و دگرگونی گردید که این تاثیرات و حضور خاتونان درباری را میتوان در نگاره های مصوَر شده این دوره مشاهده نمود. نگارگر با ترسیم چهره خاتونان درپوشش و لایه های متنوع سعی در نشان دادن موقعیت وجایگاه اجتماعی آنان دراین عصر دارد. هدف مقاله حاضر شناخت جایگاه اجتماعی زنان درباری در دوره تیموری درنگاره ها بر روی دیوارهای کاخها و کتب مصور شده است.این پژوهش با گردآوری مطالب کتابخانه ای به روش توصیفی و تحلیلی و استخراج اطلاعات از نگاره های این دوره، جایگاه اجتماعی و شاخصه های پوششی و صحنه هایی از وقایع زندگی زنان خاندان تیموری را ترسیم کرده است. یافته های پژوهش نشان می دهد نگارگری ایران در دوره تیموری به عنوان یک هنر مطرح بوده و یکی از منابع تاثیرگذار در تاریخ نگاری میباشد و ضمن آنکه منعکسکننده روح هنری ایرانی بود با ثبت و ضبط زندگی زنان خاندان تیموری به تاثیرگذاری و تاثیرپذیری آنان از سیاست و حکمرانی تیموریان و معرفی جایگاه اجتماعی و ارایه تصویری از پوشش و برخی رسومات درباری، صحنه هایی از وقایع زندگی زنان خاندان تیموری را به نمایش گذاشت.

https://mag.mpte.ir/article_208366_204943d668373fdd3baa383c996dc15a.pdf