مرکز پژوهشی تمدن اسلامی پیامبر اعظم(ص)نشریه علمی علم و تمدن در اسلام2676-483052020240822Transition from traditional midwifery to modern obstetrics in qajar and pahlvi era (Scientific formation after the founding of the Qabilghi School: 1290-1315 AH)گذار از قابلگی سنتی به مامایی مدرن در عصر قاجار و پهلوی اول (تکوین علمی پس از تأسیس مدرسه قابلگی: 1290-1315 ش)103421335210.22034/icrs.2025.488861.1312FAمانیتاخلیلی پوردانشجوی دکتری تاریخ و تمدن فرهنگ و ملل اسلامی دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.0009-0002-0173-5087حسنزندیهدانشیار گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.جمالموسویدانشیار گروه تاریخ و تمدن ملل اسلامی. . دانشکده الهیات و معارف اسلامی.دانشگاه تهران. تهران. ایران0000-0002-8648-0724Journal Article20241215The development of midwifery into obstetric as a branch of medical and Gynocology in Iran, led to a knowledge based on education, prevention, research, diagnosis, and treatment. According to research, several factors were effective But, how this profession developed scientifically was neglected; therefore, an attempt is made to answer these questions by comparing traditional medicine sources (Qanun, Zakhireh, Mawlodiyeh) as references for traditional midwives and modern sources (Women''s Health Care, Treatise on Midwifery) taught to midwifery school students and using social history sources to understand the general status of women''s health. What changes have occurred in traditional midwifery? Which medical needs of the female community have been met after its development into midwifery? For this purpose, first the known duties of a midwife are stated, then the same behavior is stated in the form of an educated midwife, and the difference between midwifery and obstetrics is scientifically clear, and while explaining the changes, the effects of development are expressed.<br />In the lack of studies of the history of women''s medicine in midwifery and the lack of analytical materials from a medical perspective, the research findings show that some of the changes were of a nature and others led to the improvement of the performance of this profession, and the result of the transition from midwifery to obstetrics is evident in improving the health status of mothers and children, reducing mortality rates and complications of childbirth.ویژگیهای مشخص در هر حرفهای سبب پیشرفت و بهبود وضعیت آن میشود. تکوین قابلگی به مامایی بهعنوان شاخهای از علوم طبی و تخصصی ویژه زنان در ایران، سبب تبدیل آن به دانشی مبتنی بر آموزش، پیشگیری، تحقیق، تشخیص و درمان گردید. مطابق تحقیقات انجامشده در زمینه گذار، عوامل اجتماعی، سیاسی و فرهنگی در بروز این رخداد بهتنهایی یا با یکدیگر مؤثر بوده و در پژوهشهای مختلف مورد بررسی قرارگرفتهاند، آنچه دراینبین مغفول مانده، چگونگی تکوین علمی این حرفه است؛ بنابراین تلاش میشود با مقایسه منابع طب سنتی (قانون، ذخیره، مولودیه) به عنوان مراجع قابلههای سنتی و منابع نوین (حفظ الصحه زنان، رساله در قابلگی) تدریس شده برای دانشآموزان مدرسه قابلگی و استفاده از منابع تاریخ اجتماعی برای درک وضعیت عمومی بهداشت زنان، به پاسخ این پرسشها رسید که چه تغییراتی در قابلگی سنتی صورت گرفته است؟ کدام نیازهای طبی جامعه زنان پس از تکوین به مامایی، برطرف شده است؟ برای این منظور ابتدا وظایف شناختهشده یک قابله بیانشده، سپس همان رفتار در قالب یک مامای تحصیلکرده عنوان میگردد و تفاوت قابلگی و مامایی از نظر علمی آشکار و ضمن تبیین تغییرات، تأثیرات تکوین بیان میگردد. در خلأ مطالعات تاریخ پزشکی زنان در حوزه تخصصی طبی آنها (قابلگی) و فقدان مطالب تحلیلی با دیدگاه طبی، یافتههای پژوهش نشان میدهند، برخی از تحولات ماهیتی بوده و برخی دیگر به بهبود عملکرد این حرفه انجامیده و نتیجه گذار از قابلگی به مامایی در بهبود وضعیت بهداشتی مادران و کودکان، کاهش آمار مرگومیر و عوارض زایمان آشکار میگردد.https://mag.mpte.ir/article_213352_3e185bfebc4d6c9fb839614d80bea6ef.pdfمرکز پژوهشی تمدن اسلامی پیامبر اعظم(ص)نشریه علمی علم و تمدن در اسلام2676-483052020240822The mystical and civilizational approach of the Murshidiyya Tariqat (fourth to eighth centuries of Hijri)رویکرد عرفانی و تمدنی طریقت مرشدیّه (سدههای چهارم تا هشتم هجری)356221381710.22034/icrs.2025.486529.1302FAاعظمرحیمی جابریاستادیار گروه آموزش تاریخ، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.0009-0007-2465-6556Journal Article20241101Sheikh Abu Ishaq Kazrooni was one of the great Sufis of the second half of the 4th century and the beginning of the 5th century in Kazroon. After studying with the great mystics of that time, he chooses the Tariqat of Abu Abd Allah Mohammad Bin Khafif, one of the great Sufis of Shiraz, because it conforms to his beliefs. In line with his beliefs, Sheikh Abu Ishaq established the Morshidiya complex in the city of Kazroon, which expanded in the following centuries. In this regard, the present article is written with a library and descriptive-analytical method and by posing the question that, what position and importance did the Murshidiyeh tariqat enjoy in Kazeroon? It examines the mystical function and the course of cultural evolution of the construction measures of the Morshidiya complex in the fourth, fifth and eighth centuries of Hijri, to explain its position and value.<br />The results of the research show that the Morshidiya complex was a building with multiple functions, including a mosque, a monastery, and Taht al-Sarraj (a residence of strange disciples). This complex was formed with the aim of promoting the religion of Islam and arresting the poor and travelers, and with the placement of the tomb of Sheikh Abu Ishaq in it, it became a place of pilgrimage for his followers as a tomb complex for centuries. Then, in the 8th century of Hijri, Sheikh Amin al-Din Belyani (one of the followers of Sheikh Abu Ishaq) added other non-profit buildings to it. The important thing about this collection is its significant impact on the expansion process of Kazeroon city, which includes the city''s Grand Mosque. Currently, the tomb of Sheikh Abu Ishaq is the only remaining work of the Morshidiya complex, which is remarkable due to its special architectural shape and structure, as well as its connection with ritual behaviors.شیخ ابواسحاق کازرونی، از بزرگان صوفیۀ نیمه دوّم قرن چهارم و اوّایل قرن پنجم در کازرون بود. وی، پس از تحصیل نزد عارفان بزرگ آن زمان، طریقت ابوعبداللهمحمدبنخفیف از صوفیان بزرگ شیراز را به دلیل انطباق با عقایدش برمیگزیند. شیخابواسحاق در راستای اعتقاداتش مجموعه مرشدیه را در شهر کازرون تأسیس میکند که در سدههای بعد، گسترش یافت. در این راستا، نوشتار حاضر با روش کتابخانهای و توصیفی- تحلیلی و با طرح این سؤال که، طریقت مرشدیّه در کازرون از چه جایگاه و اهمّیتی برخوردار گشت؟ کارکرد عرفانی و سیر تحوّل فرهنگی اقدامات عمرانی مجموعۀ مرشدیّه را در سدههای چهارم، پنجم و هشتم هجری، بررسی میکند تا جایگاه و ارزش آن را تبیین نماید.نتایج پژوهش نشان میدهد که مجموعۀ مرشدیّه، بنایی با کارکردهای چندگانه شامل مسجد جامع، خانقاه و تحتالسراج (اقامتگاه مریدان غریب) بود. این مجموعه، با هدف ترویج دین اسلام و دستگیری از مستمندان و مسافران شکل گرفت و با قرارگیری مقبرۀ شیخابواسحاق در آن، به صورت مجموعۀ آرامگاهی تا قرنها محل زیارت پیروان او شد. سپس در قرن هشتم هجری، شیخ امینالدّینبلیانی (از پیروان شیخ ابواسحاق)، بناهای عامالمنفعۀ دیگری نیز به آن افزود. نکته مهم در مورد این مجموعه، تأثیر قابل توجه آن بر فرایند گسترش شهر کازرون میباشد که مسجدجامع شهر را نیز در برمیگرفته است. هماکنون مقبرۀ شیخابواسحاق، تنها اثر باقیمانده از مجموعۀ مرشدیه است که به دلیل شکل و ساختار معماری ویژۀ خود و همچنین ارتباط آن با رفتارهای آیینی، قابل توجه است.https://mag.mpte.ir/article_213817_c45111fe562809b28af65594a80c7970.pdfمرکز پژوهشی تمدن اسلامی پیامبر اعظم(ص)نشریه علمی علم و تمدن در اسلام2676-483052020240822The components of civilization in the thought of Imam Musa Sadrمولفه های تمدن ساز در اندیشه امام موسی صدر638421130110.22034/icrs.2024.485403.1301FAمحمدزرقانیاستادیار گروه تاریخ و فرق تشیع، دانشکده تاریخ، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران.0009-0006-9766-1965محمد رضامحمودیدانشجوی دکتری تاریخ تشیع اثنی عشری، گروه تاریخ و فرق تشیع، دانشکده تاریخ، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران.0009-0003-5399-8847شریفلک زاییدانشیار گروه فلسفه سیاسی، پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی، پژوهشگاه علوم و اندیشه سیاسی، قم، ایران.0000-0002-8122-5900سید محمدحسینیاستادیار گروه تاریخ و فرق تشیع، دانشکده تاریخ، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران.0000-0002-8363-1830Journal Article20241029with the advent of the Islamic Revolution in Iran, issues such as the creation of a new Islamic civilization and the critique of Western modernity have become increasingly prominent in Islamic societies. In this article, with a civilizational approach and a descriptive-analytical method, the thought of Imam Musa Sadr has been analyzed as a successful model in the field of civilizational theorizing and activism, and the civilization-building components of Islam from his perspective have been presented. a) Islam, with its sublime culture, guides humans to a rational life and, as it has been civilization-building in the past, it can also be civilization-building in the future. b) Moral and spiritual relationships, by creating social cohesion, will lead to the formation of civilization. c) Science, meaning the discovery of the laws and facts of existence to achieve peace and comfort in life, complements religion in building a truly human civilization. d) The effective, efficient, and human-centered presence of women in society and the family for the construction and elevation of society and civilization building. e) Justice, meaning balance in the system of existence and the alignment of society with the divine order of creation and creating equal opportunities for the development of human talents as one of the main foundations of Islamic ideology that must be extended in society to lead to the formation of civilization. f) Freedom, meaning simultaneous liberation from the domination of others and from one's own desires, which has no limit and will be the creator of civilization.در عصر حاضر با ظهور انقلاب اسلامی ایران مباحثی همچون ایجاد تمدن نوین اسلامی و نقد تمدن مدرن غرب بیش از پیش در جوامع اسلامی مطرح شده است؛ بنابراین انجام پژوهشهایی برای تحلیل زوایای اندیشهی اسلام تمدنی ضروری است. در این مقاله با رویکرد تمدنی و به روش توصیفی و تحلیلی اندیشه امام موسی صدر به عنوان الگویی موفق در عرصهی نظریه پردازی و کنشگری تمدنی مورد تحلیل قرار گرفته است و مؤلفههای تمدنساز اسلام از منظر ایشان بیان شدهاند. این مؤلفهها عبارتند از: الف) دین اسلام با توجه به فرهنگ متعالیاش هدایتگر انسان به زندگی عقلانی است و همانطور که در گذشته تمدنساز بوده در آینده نیز میتواند تمدنساز باشد. ب) روابط اخلاقی و توأم با معنویت با ایجاد انسجام اجتماعی موجب شکلگیری تمدن خواهد شد. ج) علم به معنای کشف قوانین و حقایق هستی برای رسیدن به آرامش و آسایش در زندگی مکمل دین برای ساختن تمدن حقیقی انسانی هستند. د) حضور مؤثر، کارآمد و انسان محور زنان در جامعه و خانواده برای سازندگی و تعالی اجتماع و تمدن پردازی. ه) عدالت به معنای توازن در نظام هستی و همسویی جامعه با نظم الهی آفرینش و ایجاد فرصت برابر برای شکوفایی استعدادهای انسانی به عنوان یکی از پایههای اصلی ایدئولوژی اسلام که باید در اجتماع امتداد یابد تا به شکلگیری تمدن منجر شود. و) آزادی به معنای رهایی توأمان از سلطهی دیگران و از هوای نفس که حدی ندارد و سازندهی تاریخ و تمدن خواهد بود.https://mag.mpte.ir/article_211301_b2331c1ce82017cd0205251f61fa348d.pdfمرکز پژوهشی تمدن اسلامی پیامبر اعظم(ص)نشریه علمی علم و تمدن در اسلام2676-483052020240822The Repercussion of the Qadariyyah's Confrontation with Umayyads in Sunni Hadith Literature up to the Fourth Century AHنمود تقابل قدریه با حکومت اموی در میراث روایی اهل سنت تا پایان قرن چهارم8510921385110.22034/icrs.2025.492735.1310FAمحمدفرقان گوهردکتری تاریخ تمدن اسلامی، گروه تاریخ تمدن و معاصر، جامعه المصطفی العالمیه، قم، ایران.0000-0003-4145-3519نعمت اللهصفری فروشانیاستاد گروه تاریخ تمدن و معاصر، مجتمع تاریخ، سیره و تمدن اسلامی، جامعه المصطفی العالمیه، قم، ایران.Journal Article20241207The Qadariyya was a significant intellectual-political movement that emerged in the first century AH as a response to the Umayyad dynasty's authoritarian policies aimed at consolidating power. To counteract this movement, the Umayyad regime implemented extensive and systematic measures to suppress its influence. Using a historical-analytical approach and primary written sources, this study explores the socio-intellectual background of these opposing factions. It examines how the conflict between the Qadariyya and the Umayyad rulers, along with their loyal supporters, is reflected within Sunni narrative traditions during the first four centuries of Islam.The study identifies three key axes in the narrative portrayal of this conflict:1. Political-religious axis: Traditions depicting the Qadariyya as a detrimental force in society, often justifying their physical elimination.2. Cultural-social axis: Representations stigmatizing the Qadariyya, labeling them as "the Zoroastrians of the Ummah," which led to their social marginalization 3. Theological-doctrinal axis: The most intricate category, associating the Qadariyya with theological deviance, including accusations of shirk (polytheism), kufr (disbelief), enmity towards God, heresy, and denial of divine predestination. The findings highlight that this conflict was more than a political dispute; it was an ideological confrontation between the Qadariyya’s justice-oriented philosophy and the determinist rhetoric of the Umayyad regime. Over time, this ideological battle transitioned into theological debates, with Sunni hadith traditions being systematically employed to reinforce the determinist worldview.قدریه، جریانی فکری-سیاسی در قرن نخست هجری بود که در واکنش به سیاستهای بنیامیه برای تثبیت قدرت شکل گرفت. حکومت اموی با مبارزات همهجانبه علیه این جریان، تلاش کرد نفوذ آن را مهار کند. این پژوهش با روش تحلیل تاریخی و بررسی منابع مکتوب، بسترتاریخی-فکری دو جریان را واکاویده و بازتاب تقابل میان قدریه و حاکمان و هواداران بنیامیه را در میراث روایی اهل سنت تحلیل میکند. مسئله اصلی پژوهش، تحلیل نحوه انعکاس این تقابل در روایات اهل سنت در چهار سده نخست اسلامی است. یافتهها نشان میدهد این نزاع در منابع روایی پیرامون سه محور عمده بازتاب یافته است:1. محور سیاسی-مذهبی روایاتی را شامل می شود که بازتابی منفی از نفوذ قدریان در جامعه دارند و مشوق حذف فیزیکی آنان هستند.2. در محور فرهنگی-اجتماعی قدریه با هویتی منفی، همچون "مجوس امت"، معرفی شدهاند که به انزوای اجتماعی آنان انجامیده است.3. محور کلامی-اعتقادی متنوعترین روایتها را شامل میشود و قدریه را با صفاتی چون شرک، کفر، دشمنی با خداوند، زندقه، و انکار قدر الهی توصیف کرده است. این مطالعه نشان میدهد که این نزاع، بازتابی از نبرد ایدئولوژیک میان گفتمان عدالتمحور قدریه و دستگاه حاکمه جبری بود. به تدریج، این تقابل سیاسی به نزاع عقیدتی تغییر یافت و از میراث حدیثی برای تقویت گفتمان جبری بهره برداری شد.https://mag.mpte.ir/article_213851_6e4cfd177dbd06dc6e9c03ad877e6270.pdfمرکز پژوهشی تمدن اسلامی پیامبر اعظم(ص)نشریه علمی علم و تمدن در اسلام2676-483052020240822Evaluating the Institutional Requirements of Knowledge in Shiite History during the Safavid Eraارزیابی الزامات نهادیِ علم در تاریخ شیعیِ عصرصفویه11014221213210.22034/icrs.2024.486034.1300FAزهرا ساداتکشاورزدکترای تخصصی گروه تاریخ تشیع، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.0000-0002-1463-7358Journal Article20241029Assessing the state of science in the Safavid era can open a window into the structural reasons for the rise and fall of this era. Accordingly, the main question of the research is: which institutional requirements led to the realization of the initial state of the establishment of science in the Safavid era? And, in turn, which characteristics have distorted the possibilities of continuing the scientific situation? The present study has focused on the hypothesis that the definitions of science in the Safavid era reflect a relatively standard situation, but it has also explored the reasons for the instability of this situation. The findings of the research, using a descriptive-analytical method based on the functional analysis of Robert Merton's theory, show that, field of the internal conditions of science, the four institutional requirements proposed for science, including: a) universalism (liberation of science from class, nationality, ethnicity, and language); b) communal or collective ownership (formation of scientific communities); c) neutrality (diversity of scientific disciplines and provision of rational foundations for religion); and d) organized doubt (skepticisms and criticisms existing between Akhbarians and Usuliians), have a relatively acceptable position in accordance with the historical data available in the Safavid era. But another part of the findings indicates the instability of scientific standards in the Safavid era. Because generally, with the end of Shah Tahmasp's rule and the monopoly of traditional sciences over rational sciences, the dominance of Akhbarism over other intellectual currents, the ridicule of philosophy and interdisciplinary approaches by some jurists, the reduction of the entirety of science to religious knowledge, the lack of love for the printing industry, the lack of transition from school to academy, the scarcity of libraries, superstition, the increasing tension between the interests of scholars and rulers, and the prejudice against any non-Shiite proposition in science, the standards of science did not continue and a return to scientific stagnation was observed in Iran during the Safavid era.ارزیابی وضعیت علم در عصر صفویه میتواند دریچه ای به دلایل ساختاریِ طلوع و غروب این عصر بگشاید. بر این اساس، سؤال اصلی پژوهش آن است که کدام الزامات نهادی به تحقق وضعیت اولیه تأسیس علم در عصر صفویه انجامیده است؟ و کدام خصایص، در ادامه، امکانهای تداوم وضعیت علمی را مخدوش ساخته است؟ پژوهش حاضر بر این فرضیه که معرفهای علم در عصر صفویه گویای وضعیتی نسبتاً استاندارد میباشد، تمرکز کرده است اما در ادامه، چراییِ ناپایداری این وضعیت را جستجو کرده است. یافته های پژوهش با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی به اعتبار تحلیل کارکردیِ نظریه رابرت مرتن نشان میدهد در حوزه شرایط درونی علم که نخستینِ آن عامگرایی است، مستندات حاکی از تحقق نسبی اصل عینیت از طریق رهایی علم از پایگاه طبقاتی، ملیتی، قومیتی و زبانی است. استاندارد درونیِ دوم یعنی مالکیت جمعی نیز از منظر شکلگیری اجتماعات علمی، و با دو مکانیسم ترجمه و انتقال یافتههای علمیِ ناهمزمان و همزمان، وضعیت نسبتاً شایستهای را نمایش میدهد. اصل سومِ بیرونی نیز با نام بیطرفی، از طریق تنوع رشتههای علمی، به اصل فراغت از ارزش منجر گردیده و از طریق تدارک بنیانهای عقلانی برای دین، به پرهیز نسبی از جهتگیری تأییدی انجامیده است. از حیث شرط درونیِ چهارم یعنی شکِ سازمانیافته نیز میتوان تشکیکها و نقدهای موجود میان اخباریون و اصولیون را نمونه شکِ روش شناختی در ساختار علمی این عصر دانست و شک اخباریون در خصوص عدم امکان دریافت اذن از شان زعامت مجتهدین توسط حکام را گواهی بر شکِ نهادی در این عصر تلقی نمود.هر چند بخش دیگر یافته ها، گویای ناپایداری استاندادهای علم در عصر صفویه است؛ زیرا عموماْ با پایان حکمرانی شاه طهماسب و با انحصارگرایی علوم نقلی نسبت به علوم عقلی، غلبه اخباریگری بر سایر جریانهای فکری، تحاشی فلسفه و رویکردهای بینارشته ای از سوی بخشی از فقها، فروکاستن کلیت علم به معارف دینی، بیمهری نسبت به صنعت چاپ، عدم عبور از مدرسه به آکادمی، قلت کتابخانه ها، خرافه گرایی، تنیدگی روزافزون منافع علما و حکام و تعصب نسبت به هر گزاره غیرشیعی در علم، استاندادهای علم استمرار نیافت و بازگشت به رکود علمی در ایرانِ عصر صفوی مشاهده گردید.https://mag.mpte.ir/article_212132_2269453d53c958695d6250e14022824e.pdfمرکز پژوهشی تمدن اسلامی پیامبر اعظم(ص)نشریه علمی علم و تمدن در اسلام2676-483052020240822Pathology of Persian manuscripts proofreading in Türkiye; Case study: Gazavât-ı Sultan Selimآسیبشناسی آمادهسازی نسخ خطی فارسی در ترکیه؛ مطالعۀ موردی: تصحیح غزوات سلطان سلیم14317321001510.22034/icrs.2024.475531.1291FAطاهربابائیاستادیار گروه تاریخ و تمدن ملل اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.اعظمعجمدانشجوی کارشناسی ارشد تاریخ و تمدن ملل اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.Journal Article20240827After The Turkish alphabet reform, Turkey's historical and cultural heritage suffered a lot of damage, and in the meantime, written historical works were the most damaged. This damage is more visible in reading and correcting of Persian works of the Ottoman era; Because the researcher must be fluent in both of the Arabic alphabet and the Persian language. Therefore, the corrected texts of the manuscripts included many shortcomings and inaccuracies. Considering that a significant part of proofread works in Türkiye are proofread by graduate students in the form of theses, These works are not of good quality. These works, as the primary research activities of these students, are facing defects and problems from various aspects. In our case study (Yörden, Esra, Kadızâde's Gazavât-ı Sultan Selim Han (Text - Review), PhD thesis, Istanbul University, 2018), And in response to the main question(What are the shortcomings and inaccuracies of the corrected Persian manuscripts in Turkish universities?), these cases have been investigated and classified Incorrect combination or non-combination of words, incorrect use of non-Arabic letters, misreading due to not punctuating the letters and inability to read words.Not having sufficient mastery of the Persian language has played the main role in creating all these cases.آسیبهایی که پس از انقلاب حرف به تراث تاریخی و فرهنگی ترکیه رسید، در بخش آثار مکتوب تاریخی نمود چشمگیری داشته است. این آسیب، در خواندن و تصحیح آثار فارسی عثمانیان بیشتر به چشم میخورد؛ زیرا پژوهشگر باید علاوه بر تسلط به الفبای عربی، به زبان فارسی نیز مسلط باشد. با توجه به اینکه بخش قابل توجهی از آثار تصحیحی ترکیه به دست دانشجویان تحصیلات تکمیلی به شکل پایاننامه و رساله عرضه میگردند، دارای کیفیت مناسبی نیستند. این آثار به عنوان فعالیتهای ابتدایی پژوهشی این دانشجویان از جنبههای گوناگون با نقصها و مشکلاتی روبهرو است. از این رو، مجموعهای از کاستیها و نادرستیها به متون تصحیحشدۀ نسخ راه یافته که در نمونۀ انتخابی (تصحیح غزوات سلطان سلیم به دست اسرا یوردم به عنوان رساله دکتری در دانشگاه استانبول) بررسی گردیده است. با توجه به نمونه انتخابی و در پاسخ به پرسش «متن تصحیحشدۀ نسخ خطی فارسی در دانشگاههای ترکیه دارای چه کاستیها و نادرستیهایی است؟»، مشخص شده است که نادرستخوانی در اتصال یا عدم اتصال نابجای کلمات، استفاده یا عدم استفاده از حروف غیر عربی، نادرستخوانی به سبب اعجام نادرست و نیز ناتوانی در خواندن کلمات، از مشکلات بنیادین بوده که در پیدایی همۀ این موارد، عدم تسلط کافی به زبان فارسی، نقش اصلی را داشته است.https://mag.mpte.ir/article_210015_c3a1b3245c6d81ef9a6a518562a22bec.pdf