Scientific Journal Science and Civilization in Islam

Scientific Journal Science and Civilization in Islam

Sheikh Morteza Ansari (RA) and the Promotion of Pilgrimage Culture

Document Type : Original Article

Authors
arman forouhi 1
tahereh abdolmaleki 2
1 Assistant Professor, Department of Iranian Studies, Faculty of Humanities, Meybod University, Meybod, Iran.
2 Master's degree in History of Islamic Iran, Department of Iranian Studies, Faculty of Humanities, University of Meybod, Meybod, Iran.
10.22034/icrs.2025.552960.1399
Abstract
Pilgrimage to the holy shrines (Atabat-e Aliyat) and the tombs of the infallible Imams (AS) has long been of great importance to Muslims worldwide, especially Shiites. Devotees of the Ahl al-Bayt (AS) have always, despite all hardships and difficulties, made their way to these luminous sanctuaries to express their reverence and devotion. In this regard, the role of scholars and Grand Maraja' Taqlid (sources of emulation) in promoting and expanding the culture of pilgrimage has always been significant and influential, with their sermons and statements providing enlightenment. Among these scholars, the role of Sheikh Morteza Ansari (1214–1281 AH), a prominent Shiite leader and the greatest Marja' Taqlid of his era, is unparalleled. By residing near the sacred shrine of Imam Ali (AS) and engaging in study, teaching, and later assuming general Shiite Marja'iyya, he benefited from the blessings and spiritual effusions of daily pilgrimage and spiritual connection. This research seeks to answer the question: What academic and practical steps did Sheikh Ansari, as a prominent scholar of his time, take to promote the culture of pilgrimage to the Atabat? The findings indicate that pilgrimage to the holy tomb of Imam Hussein (AS) held a special place in his life and conduct, and he repeatedly recommended it to his students and audience. During his leadership of the Shiite community, Sheikh Ansari was among those who revived the Arbaeen pilgrimage and undertook measures such as building caravanserais to facilitate this important endeavor. The present research adopts a descriptive-analytical approach, relying on library resources, with the aim of examining the importance of elucidating ethical and mystical teachings from the perspective of Sheikh Morteza Ansari (RA) and his actions in promoting the culture of pilgrimage.
Keywords
Pilgrimage, Holy Shrines (Atabat-e Aliyat), Sheikh Morteza Ansari, Karbala, Najaf
Subjects
آل­کلیددار، محمدحسن مصطفی (1367). مدینة الحسین أو مختصر تاریخ کربلاء، بغداد، النجاح، ج 1.
آل­کلیدار، محمدحسن مصطفی (1389). تاریخ کربلا و حائر حسینی، ترجمه مسلم صاحبی، تهران، مشعر.
ابن‌جوزی، ابی فرج عبدالرحمن بن علی بن محمد (1413). المنتظم فی تاریخ الملوک و الامم، بیروت، دارالکتب العلمیه، ج 8.
ابن‌قولویه، جعفر بن محمد (1424). کامل الزیارات، تحقیق شیخ جواد قیومی، قم، نشر الفقاهة.
ابوالفرج اصفهانی، علی بن حسین (1419). مقاتل الطالبیین، بیروت، مؤسسة الاعلمی للمطبوعات، ج 1.
احمدی، محسن (1373). جهان اسلام در عصر شیخ انصاری، قم، مؤسسه الهادی.
اصطهباناتی، محمدحسین (1390). نور العین و فضائل و آداب زیارت امام حسین (ع)، ترجمه مریم میرفاطمی، تهران، آرام دل.
امین­عاملی، سید محسن (1412). اعیان الشیعه، بیروت، دارالتعارف للمطبوعات.
انصاری، شیخ مرتضی (1373). زندگانی و شخصیت شیخ انصاری، قم، انصاریان، ج 1.
انصاری، مرتضی بن محمد امین (1301 الف). صراط النجات، کاتب محمد علی بن حسین علی، گردآورنده محمد علی یزدی، تهران، بی نا.
انصاری، مرتضی بن محمد امین ( 1301 ب). المتاجر، کاتب محمد علی بن حسین علی، تهران، بی‌نا.
بهجت، محمدتقی (1400). رحمت واسعه، تهران، انتشارات البهجه.
تبریزی، میرزاجواد (1389). زیارت عاشورا فراتر از شبهه، قم، نینوا، ج 1.
جوانشیر. کریم (1375). نامداران راحل، تبریز، سالار، ج 1.
حرعاملی، احمد بن حسن (1394). وسائل الشیعه (ترجمه باب المزار وسائل الشیعه)؛ آداب زیارت از دیدگاه معصومین (علیهم السلام)، ترجمه ابوالفضل کاظمی، مشهد، بنیاد پژوهش‌های اسلامی، ج 10.
حسینی، سیدنعمت الله (1371). مردان علم در میدان عمل،قم، دفتر انتشارات اسلامی، ج 1.
خواندمیر، غیاث الدین همام (1333). حبیب السیر فی اخبار افراد بشر، تهران، خیام.
دوانی، علی (1341). با مفاخر اسلام آشنا شویم (شیخ انصاری)، نشریه درس‌هایی از مکتب اسلام، س 4، ش 4، ص 59-51.
زرکنده، بتول (1386). شیخ مرتضی انصاری، تهران، انتشارات مدرسه.
شبیری­زنجانی، سیدموسی (1373). ابعاد شخصیت شیخ انصاری، کنگره بزرگداشت دویستمین سالگرد شیخ اعظم انصاری، قم، هادی، ج 1.
صادقی، آقاسیدعبدالله (1379). لولو صدف فی التاریخ النجف، بی­جا، کتابخانه مهربان.
طاهرزاده، اصغر (1390). زیارت عاشورا اتحاد روحانی با امام حسین (علیه السلام)، اصفهان، المیزان، ج  10.
طبری، محمد بن جریر (1362). تاریخ طبری، ترجمه علی اکبر شهابی، تهران، اساطیر، ج 4.
طوسی، محمد بن حسن (1425). مصباح المجتهد، بیروت، مؤسسه العلمی للمطبوعات،ج 2.
طوسی، محمد بن حسن (1414). الامالی، قم، دارالثقافه.
عراقی­میثمی، محمود (1373). زندگانی و شخصیت شیخ انصاری، قم، دبیرخانه کنگره بزرگداشت دویستمین سالگرد شیخ اعظم انصاری.
عقیقی­بخشایشی، صدر (1372). فقهای نامدار شیعه، قم، کتابخانه آیت‌الله مرعشی نجفی،ج 2.
قلقشندی، ابوالعباسی (1427). ماثرالاناقه فی معالم الخلافه، بیروت، عالم الکتب، ج 1.
کلانتری، سید محمد (1393). شرح مکاسب، قم، دار الحکمه، ج  3 و  1.
گرجی، ابوالقاسم (1401). تاریخ فقه و فقها، تهران، سمت.
مجلسی، محمد باقر (1365). بحارالانوار، تهران، کتابفروشی اسلامیه، ج 91.
محمدی ری­شهری، محمد (1388). دانشنامه امام حسین (ع) بر پایه قرآن، قم، دارالحدیث، ج 3.
مختاری، رضا (1391). شیخ مرتضی انصاری، قم، بوستان کتاب،ج 22.
مدنی تبریزی، یوسف (1372). مقام علمی اخلاقی شیخ اعظم انصاری، قم، موسسه الهادی، ج 1.
مطهری، مرتضی (1402). آشنایی با علوم اسلامی، تهران، صدرا.
موسوی، سیدعبدالرضا (1383). دریای فقاهت، تهران، مرکز پژوهش‌های اسلامی صدا و سیما.
نرم‌افزار نور شیخ مرتضی انصاری، مرکز تحقیقات کامپیوتری. علوم اسلامی نور.
یامین‌پور. رامین (1397). نخل و نارنج، قم، انتشارات کتاب جمکران.
یوسفی، محمد (1390). ملاقات با امام زمان علیه‌السلام در کربلا، قم، خورشید هدایت.
Scientific Journal Science and Civilization in Islam
Volume 7, Issue 25
Autumn 2025
Pages 91-109

  • Receive Date 12 October 2025
  • Accept Date 17 October 2025