نشریه علمی علم و تمدن در اسلام

نشریه علمی علم و تمدن در اسلام

فرهنگ و تمدن اسلامی در نظرگاه استاد شهید مرتضی مطهری (با تأکید بر نظام سازی فرهنگی)

نوع مقاله : مقاله ترویجی

نویسندگان
پریسا افقری 1
اصغر منتظرالقائم 2
1 گروه تاریخ،دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
2 گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
10.22034/icrs.2023.164852
چکیده
استاد شهید مطهری (1359 ش) یکی از اندیشمندان و حکمای شیعه، در حوزه اندیشه اصلاحی، احیای اسلام و تمدن سازی نوین اسلامی به شمار می­رود. وی در حوزه­های مختلف فرهنگ و تمدن اسلامی، نظریه‌های گوناگونی دارد که در این پژوهش به آن پرداخته خواهد شد. مقاله حاضر به روش توصیفی-تحلیلی در پی پاسخ به این سؤال است که اصول استاد مطهری در نگاه به فرهنگ و تمدن اسلامی بر چه محورهایی استوار است و این مسئله مهم چه نسبتی با نظام سازی فرهنگی دارد. یافته­ های پژوهش نشان می­دهد که استاد مطهری به ساخت نظام فرهنگی، تعلیم و تربیت و توانمند سازی و تقویت بنیه فکری مسلمانان با نگارش آثار گوناگون علمی و طرح اندیشه اسلامی تأکید داشت. از دیدگاه این اندیشمند هر نهضت اجتماعی در خطر رو در رویی با آفاتی همچون: نفوذ اندیشه بیگانه، تجدد گرایی افراطی، تداوم نهضت، نفوذ فرصت طلبان، ایهام در طرح‌های آینده و تغییر جهت دادن اندیشه می‌باشد. وی معتقد بود با شناخت آسیب‌های فرهنگی و عوامل مؤثر در این مسیر، برای ایجاد تحول فرهنگی، راهبردهای متعدد فرهنگی ضروری است. ایشان شناخت دقیق اجزای فرهنگ و تمدن اسلامی را در راستای برقرای نظام فرهنگی مطلوب قلمداد می­ کرده ­اند.
کلیدواژه‌ها
شهید مطهری
فرهنگ
تمدن اسلامی
اندیشه تمدن ساز اسلامی
موضوعات

عنوان مقاله English

“Shahid Motahari’s Islamic Civilizing Ideology; with an Emphasis on Cultural Civilization”

نویسندگان English

parisa afghari 1
asghar montazerolghaem 2
1 Department of History. Faculty of Literature and Humanities. Isfahan University. Isfahan. Iran
2 Department of History. Faculty of Literature and Humanities. Isfahan University. Isfahan. Iran
چکیده English

Abstract :

Morteza Motahari , one of the Shia philosophers and Islamic prominent figures , had a key role in modern Islamic civilization and revival of Islam . He had political, economic , cultural, social views . The present study aimed to investigate his Islamic , civilizing cultural ideology . Master Motahari had an important role in contributing to Muslims ’ intellectual abilities and training others through his great works . According to Motahari , every social movement is prone to problems , such as the foreigners ’ influence on its thoughts, extreme modernism, and the influence of opportunists . He also believed social movements may undergo change in future . He believed cultural change and creating new social structure necessitates knowing the factors in cultural damage . The present study , using a descriptive - analytical approach , deals with his cultural viewpoints .

Key Terms: Shahid Motahari, Islamic Civilizing Ideology, Cultural Ideology, Social Movement, Education

کلیدواژه‌ها English

Key Terms: Shahid Motahari
Islamic Civilizing Ideology
Cultural Ideology
Social Movement
Education
آشوری، داریوش (1389). تعریف‌ها و مفهوم فرهنگ، تهران: آگه.
الهی تبار، علی (1391). علل انحطاط مسلمین از دیدگاه استاد شهید مرتضی مطهری و دکتر شریعتی، فم: دفتر نشر معارف.
باقی نصرآبادی، علی، نگارش، حمید (1386). رمز موفقیت استاد مطهری، قم: امام عصر.
جان احمدی، فاطمه (1396). تاریخ فرهنگ و تمدن اسلامی، قم: دفتر نشر معارف، چ 44.
رضایی، عبدالعلی (1387). «راهبردهایی برای تدوین الگوی مهندسی فرهنگ»، نامه دولت اسلامی، س 1، ش 2.
سید رضی (1379). نهج البلاغه، تصحیح و ترجمه محمد دشتی، قم: انتشارات مشرقین.
شعبانی سارویی، رمضان (1390). اندیشه مطهر (نگاهی به دیدگاههای فرهنگی، سیاسی، مدیریتی، آموزشی و پژوهشی علامه شهید مرتضی مطهری)، قم: انتشارات اعتدال.
مطهری، مرتضی (بی تا). آشنایی با علوم اسلامی، تهران: انتشارات صدرا.
مطهری، مرتضی (1352). عدل الهی، تهران: بی نا.
مطهری، مرتضی (1361). علل گرایش به مادیگری، تهران: انتشارات صدرا.
مطهری، مرتضی (1364). فلسفه تاریخ، ج 1، تهران: انتشارات صدرا.
مطهری، مرتضی (1367). شرح مبسوط منظومه، ج 4، بی جا: حکمت.
مطهری، مرتضی (1370). تکامل اجتماعی، تهران: انتشارات صدرا.
مطهری، مرتضی (1372). بررسی اجمالی نهضت‌های اسلامی درصد ساله اخیر، تهران: انتشارات صدرا. مطهری، مرتضی (1375). تعلیم و تربیت در اسلام، قم: انتشارات صدرا.
مطهری، مرتضی (1375). علل گرایش به مادیگری، تهران: انتشارات صدرا.
مطهری، مرتضی (1380). پانزده گفتار، بی جا: انتشارات صدرا.
 مطهری، مرتضی (1387). اسلام و مقتضیات زمان، تهران: انتشارات صدرا.
مطهری، مرتضی (1389 الف). آشنایی با قرآن، ج 6-8-14، قم: انتشارات صدرا.
مطهری، مرتضی (1389 ب). آینده انقلاب اسلامی ایران، قم: انتشارات صدرا.
مطهری، مرتضی (1389 ج). پانزده گفتار، قم: انتشارات صدرا.
مطهری، مرتضی (1389 د). یادداشت‌ها، ج 4، قم: انتشارات صدرا..
مطهری، مرتضی (1390 الف). آشنایی با قرآن، ج 7، قم: انتشارات صدرا..
مطهری، مرتضی (1390 ب). پنج مقاله، قم: انتشارات صدرا.
مطهری، مرتضی (1390 ج). کلیات علوم اسلامی (منطق-فلسفه)، ج 1، قم: انتشارات صدرا.
مطهری، مرتضی (1390 د). تعلیم و تربیت در اسلام، قم: انتشارات صدرا.
مطهری، مرتضی (1390 هـ). انسان و سرنوشت (مقدمه: عظمت و انحطاط مسلمین)، قم: انتشارات صدرا.
مطهری، مرتضی (1390 و). خدمات متقابل اسلام و ایران، قم: انتشارات صدرا..
مطهری، مرتضی (1390 ز). فلسفه اخلاق، قم، انتشارات صدرا.
مطهری، مرتضی (1397). انقلاب اسلامی از دیدگاه فلسفه تاریخ، قم: انتشارات صدرا.
مطهری، مرتضی (1398). ده گفتار، قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
مطهری، مرتضی (1361). پیرامون انقلاب اسلامی قم: دفترانتشارات اسلامی.
منتظر القائم، اصغر (1394). تمدن سازی نبوی و علوی، اصفهان: نشر مرغ سلیمان.
نشریه علمی علم و تمدن در اسلام
دوره 4، شماره 16
تابستان 1402
صفحه 104-115

  • تاریخ دریافت 21 بهمن 1400
  • تاریخ بازنگری 15 دی 1401
  • تاریخ پذیرش 20 دی 1401