نشریه علمی علم و تمدن در اسلام

نشریه علمی علم و تمدن در اسلام

اقدامات علمی عثمان دان فودیو در غرب افریقا

نوع مقاله : مقاله ترویجی

نویسندگان
1 دانشیار گروه تاریخ و تمدن اسلامی، پژوهشکده الهیات و معارف اسلامی، پژوهشگاه علوم اسلامی امام صادق، قم ، ایران
2 کارشناسی ارشد تاریخ اسلام، گروه تاریخ اسلام، دانشکده مطالعات اسلامی، دانشگاه بین المللی اهل بیت، تهران، ایران.
3 استادیار گروه تاریخ اسلام، دانشکده مطالعات اسلامی، دانشگاه بین المللی اهل بیت (ع) تهران، ایران.
چکیده
عثمان دان­­فودیو (1754-1817م) از معروف­ترین رهبران سیاسی مذهبی و همچنین از چهره­ های شاخص علمی و فرهنگی در سده­ های اخیر در غرب افریقاست. این مقاله، با روش توصیفی تحلیلی، بر این هدف است که ابعاد علمی و آموزشی شخصیت عثمان دان­فودیو را تبیین کند و به این سوال اساسی پاسخ بدهد که عثمان دان­فودیو چه اقداماتی در زمینه رونق علم و دانش در منطقه غرب افریقا انجام داد؟ براساس یافته‌های پژوهش، عثمان دان­فودیو پس از تحصیل علوم مختلف از محضر اساتید گوناگون و کسب مراتب علمی و عرفانی، به تبلیغ دین اسلام در سراسر منطقه هاوسا پرداخت و کوشید از طریق ترویج یادگیری و دانش، اسلام را در منطقه غرب افریقا احیا نماید. دان­فودیو پس از پیروزی قیامش و تشکیل خلافت سوکوتو به نهادینه ­سازی آموزش و تربیت در سراسر خلافت سوکوتو، در سطحی وسیع و بین همه طبقات جامعه، پرداخت و شهرهای منطقه غرب افریقا را به مراکز بحث و بررسی علوم دینی و غیردینی و محلی برای تعلیم و تربیت دانشمندان بزرگ بدل کرد و بدین ترتیب، سبب رونق فرهنگ و تمدن اسلامی در منطقه غرب افریقا گشت.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Uthman Dan Fodio's scientific activities in West Africa

نویسندگان English

habib zamani mahjoub 1
ummasalisu ummasalisu 2
Mohammad Reza Zare Khormizi 3
1 Associate Professor, Department of Islamic History and Civilization, Institute of Theology and Islamic Studies, Research Institute of Islamic Sciences of Imam Sadiq (AS), Qom, Iran.
2 MA in Islamic History, Department of Islamic History, Faculty of Islamic Studies, Ahl al-Bayt International University, Tehran, Iran.
3 Assistant Professor, Department of Islamic History, Faculty of Islamic Studies, Ahl al-Bayt International University, Tehran, Iran.
چکیده English

Uthman Dan Fodio (1817-1754 AD) is one of the most famous political and religious leaders as well as one of the leading scientific and cultural figures in recent centuries in West Africa, which needs to explain the various dimensions of his personality. This article, with descriptive and analytical method, aims to explain the scientific and educational dimensions of Uthman Dan Fodio's personality and to answer the basic question, what actions did Uthman Dan Fodio take in the field of science and knowledge development in the West African region? Based on the findings of the research, after studying various sciences from various professors and reaching scientific and mystical levels, Osman Dan Fodio propagated the religion of Islam throughout the Hausa region and tried to promote Islam in the West African region through the promotion of learning and knowledge. after the victory of his uprising and the establishment of the Sokoto Caliphate, Uthman Dan Fodio paid attention to the institutionalization of education and training throughout the Sokoto Caliphate, on a wide level and among all classes of society, and turned the cities of the West African region into centers for the discussion and investigation of religious sciences and It became non-religious and a place for the education and training of great scientists, and in this way, it caused the prosperity of Islamic culture and civilization in the West African region.

کلیدواژه‌ها English

Uthman Dan Fodio
Science
Education
Sokoto Caliphate
Hausa
احمد، محمد لواء­الدین. (1971م). الاسلام فی نیجریا و دَور الشیخ عثمان دان فودیو فی ترسیخه، بیروت، دارالکتب العلمیه.
ادبی فیروزجائی، رضا؛ و زمانی محجوب، حبیب. (1398). شیعیان نیجریه، قم، زمزم هدایت.
إلوری، آدم عبدالله. (2014م/ 1435ق). الاسلام فی نیجریه و الشیخ عثمان دان فودیوو الفولانی، تقدیم عبدالحفیظ أولادوسو، الإ سکندریة، مکتبة الإسکندریة.
ام ثالث. (1400). حیات فکری، اجتماعی و سیاسی عثمان دان فودیو و دخترش نانا اسماء، پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد، دانشگاه بین المللی اهل بیت.
برایما باری، عثمان. (2000م ). جذور الحضارة الاسلامیة فی الغرب الافریقی، مصر، دار الامین.
بلو، محمد. (1964م). انفاق المیسور فی تاریخ بلاد التکرور، قاهره، وزاره الاوقاف.
بمبا، آدم. (2016). الفکر التربوی عند الشیخ عثمان دان فودیو، Journal of Islamic Educational Research (JIER), Vol. 1, Special Issue, 31-38. ،
دان فودیو، الشیخ عثمان. (1977م). بیان وجوب الهجرة علی العباد و بیان وجوب نصب الامام و اقامة الجهاد، تحقیق فتحی حسن المصری، خرطوم، دار جامعه الخرطوم للنشر.
دان فودیو، عثمان. (1993م). عُمْدَةُ الْعُلَمَاء، تصحیح ابوالفا عمر محمد شریف بن فرید القادری فودی، سنار سودان، سَنکُر.
دان فودیو، عثمان. (2000م). سراج الاخوان، تصحیح ابوالفا عمر محمد شریف بن فرید القادری فودی، سنار سودان، سَنکُر.
دان فودیو، عثمان. (2009م). سَوقُ الامَّه إلی اتّباعِ السُّنَّه، تصحیح ابوالفا عمر محمد شریف بن فرید القادری فودی، سنار سودان، سَنکُر.
دان فودیو، عثمان. (بی تا). احیاء السنه و اخماد البدعه، نیجریه، نشر عبدالله الیسار التجانی.
دان فودیو، عبدالله بن محمد. (1408ق/ 1988م). ضیاء السیاسات و فتاوی النوازل، تحقیق احمد محمد کانی، قاهره، الزهراء للاعلام العربی.
دیویدسن، بزیل. (1358). آفریقا  تاریخ یک قاره، ترجمه هرمز ریاحی و فرشته مولوی، تهران، امیرکبیر.
سکینه، بوبکی. (2009-2010 م). الحرکه العلمیه باالهاوسا فی السودان الغربی خلال السده 19 م، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشکده تحقیقات علمی علوم انسانی و تمدن اسلامی الجزایر.
شرفی، عبدالمجید؛ و ناصری طاهری، عبدالله. (1396). اسلام: وحدت مبانی، کثرت ظهور(فصل­هایی از جامعه­شناسی تاریخی و فرهنگ اسلام)، تهران، نگاه معاصر.
شقرون، محمد. (2007 م). الاسلام الأسود، بیروت، دارالطلیعه.
عبدالقادر، خالد علی(1435ق/2014م). انتشار الإسلام فی إمارات الهاوسا بالنیجر و نیجریا، قاهره، دارالفکر العربی.
عطیه، عومار. (2016م). الشّیخ عثمان بن فودی وحرکته الإصلاحیة جذورها وتأثیراتها على غرب افریقیا(1168-1233م/1754-1817م)، الجزایر، جامعة غردایة.
علی باری، محمدفاضل؛ و کریدیه، سعیدابراهیم. (1971م). المسلمون فی غرب افریقیا تاریخ و حضارة، بیروت، دارالکتب العلمیة.
گیدادو، عثمان. (2010م). مجموع یشیر، ترجمه و تصحیح شیخ محمد شریف بن فرید، سنار سودان، سَنکُر.
لاپیدوس، ایرام. (1381). تاریخ جوامع اسلامی، ترجمه علی بختیاری زاده، تهران، اطلاعات.
ماحی، عبدالرحمن عمر. (1999م). الدعوة الإسلامیة فی إفریقیا الواقع والمستقبل، الشارقه، دائرة الثقافه و الإعلام.
مزروعی، محمدحسن. (1366). «اسلام در نیجریه»، ماهنامه کیهان فرهنگی، 4(37)، 17-21.
الملاح، بشار أکرم جمیل. (2014 م/ 1435ق). تاریخ الاسلام فی افریقیا، عمان، دارالفکر ناشرون و موزعون.
میرزائی، نجف‌علی. (1418ق/ 1998م). من مؤلفات الشیخ عثمان دان فودیو(مؤسس الدولة الصکیتة الاسلامیة فی غرب إفریقیا)، کانو، مؤسسه دارالثقلین الثقافیه.
هیسکت، مروین. (1369). گسترش اسلام در غرب آفریقا، ترجمه احمد نمایی و محمدتقی اکبری، مشهد، بنیاد پژوهشهای آستان قدس رضوی.
یعقوب، علی (2019م). الشیخ عثمان دان فودیو و منهجه فی التربیة الروحیة لأتباعه، مجله العلماء الأفارقة، 1(1)، 182-195.
Abdullahi, yusuf. (2016). reflection on the intellectual legacy of the sokoto jihad. World Scientific News, )32(, 95-105.
Boyd, jean؛ & Mack, Beverly. (2013). educating Muslim women: the west African legacy of nana asmau, 1793_1864. Kube Publishing Ltd.
Boyd, jean. & Last,  Murray. (1985). The Role of Women as "Agents Religieux" in Sokoto.  Canadian Journal of African Studies / Revue Canadienne des Études Africaines, 19(2), 283-300.
Last, D. M. (2000). UTHMAN B. FUDI. The Encyclopadia of Islam, v X , New edithion, Leiden, Brill.
Last, Murray. (1967). The Sokoto Caliphate. London, Longmans.
Loimeier, Roman. (1997). Islamic Reform and Political Change in Northern Nigeria. Evanston, Northwestern University Press.
Sulaiman, Ibraheem. (2008).The African Caliphate: The life, work and teachings of Shaykh Usman dan Fodio. The Norwich Press.
دوره 5، شماره 19
بهار 1403
صفحه 116-135

  • تاریخ دریافت 22 دی 1402
  • تاریخ بازنگری 24 اردیبهشت 1403
  • تاریخ پذیرش 06 تیر 1403