نشریه علمی علم و تمدن در اسلام

نشریه علمی علم و تمدن در اسلام

بررسی جایگاه اجتماعی زنان درباری در نگاره های عصر تیموری

نوع مقاله : مقاله ترویجی

نویسنده
استادیار گروه تاریخ، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد ابهر، زنجان، ایران.
چکیده
با استقرار حکومت تیموری در فلات ایران و رویکرد تیموریان به نقش زنان درباری در عرصه سیاسی ،فرهنگی و اجتماعی،جایگاه این زنان دستخوش تحول و دگرگونی گردید که این تاثیرات و حضور خاتونان درباری را می­توان در نگاره­ های مصوَر شده این دوره مشاهده نمود. نگارگر با ترسیم چهره خاتونان درپوشش و لایه­ های متنوع سعی در نشان دادن موقعیت وجایگاه اجتماعی آنان دراین عصر دارد. هدف مقاله حاضر شناخت جایگاه اجتماعی زنان درباری در دوره تیموری درنگاره ها بر روی دیوارهای کاخ­ها و کتب مصور شده است.این پژوهش با گردآوری مطالب کتابخانه ­ای به روش توصیفی و تحلیلی و استخراج اطلاعات از نگاره­ های این دوره، جایگاه اجتماعی و شاخصه های پوششی و صحنه ­هایی از وقایع زندگی زنان خاندان تیموری را ترسیم کرده است. یافته های پژوهش نشان می­ دهد نگارگری ایران در دوره تیموری به عنوان یک هنر مطرح بوده و یکی از منابع تاثیرگذار در تاریخ نگاری می­باشد و ضمن آنکه منعکس­کننده روح هنری ایرانی بود با ثبت و ضبط زندگی زنان خاندان تیموری به تاثیرگذاری و تاثیرپذیری آنان از سیاست و حکمرانی تیموریان و معرفی جایگاه اجتماعی و ارایه تصویری از پوشش و برخی رسومات درباری، صحنه­ هایی از وقایع زندگی زنان خاندان تیموری را به نمایش گذاشت.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Investigating the social status of court women in Timurid period paintings

نویسنده English

leila mohammadi
Assistant Professor, Department of History, Faculty of Humanities, Islamic Azad University, Abhar Branch, Zanjan, Iran
چکیده English

With the establishment of the Timurid government in the plateau of Iran and the approach of the Timurids to the role of court women in the political, cultural and social arenas, the position of these women underwent a transformation and these effects and the presence of court women can be seen in the paintings of this period. By drawing the faces of the ladies, he tries to show their social status in this age.The purpose of this article is to know the social status of court women in the Timurid period in the paintings on the walls of palaces and illustrated books. This research by collecting library materials in a descriptive and analytical method and extracting information from the paintings of this period, the social status and characteristics of He has drawn a cover and scenes from the life events of the women of the Timurid dynasty. The findings of the research show that painting in Iran during the Timurid period was prominent as an art and is one of the influential sources in historiography, and while it reflected the Iranian artistic spirit by recording the lives of the women of the Timurid dynasty, they were influential and influenced by politics. And the rule of Timurids and the introduction of social status and presenting an image of the dress and some court rituals, showed scenes of the events of the lives of the women of the Timurid dynasty.

کلیدواژه‌ها English

Painting
Timurians
women
society
culture
politics
آرام،محمد (بی تا).«تحول نقاشی و مینیاتوری سازی در دوره اسلامی»، مجله باستان شناسی، ش3و4، صص 15-25.
ابن بطوطه، محمدبن عبدالله (1377). سفرنامه ابن بطوطه ،ترجمه محمد علی موحد ،تهران : بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
ابن عربشاه (1381).زندگی شگفت آور تیمور،ترجمه محمد علی نجاتی . تهران : علمی و فرهنگی.
اسدی، هومان(1383). «مطالعه‌ای سازشناختی در رسالات و نگاره‌های موسیقایی تیموری»، فصلنامۀ موسیقی ماهور، تهران، س 6، شماره‌ 24 .
افضح‌زاد، اعلاخان (1378). نقد و بررسی آثار و شرح احوال جامی، تهران.
اکبری،تیمور،کاشانی پور (1388).تاریخ هنر نقاشی و مینیاتور در ایران ،تهران :سبحان نور.
بیانی،شیرین (1352). زن در ایران عصر مغول ،تهران : دانشگاه تهران .
پرایس،کریستین (1353).تاریخ هنر اسلامی، ترجمه مسعود رجب نیا ،تهران :امیرکبیر.
تاکستین و دیگران (1384). تیموریان ،ترجمه یعقوب آژند ، تهران : مولی .
جامی، نورالدین عبدالرحمن بن احمد (1341). دیوان کامل جامی ، تصیحح هاشم رضی ،تهران: پیروز.
حبیبی، عبدالحی (1355)،هنرعهد تیموریان ،تهران:بنیاد فرهنگ ایران.
حجازی، بنفشه (1376)، به زیرمقنعه « بررسی جایگاه زن ایرانی از قرن اول هجری تا عصر صفوی»، تهران: نشر علم .
دادور،ابوالقاسم پور، کاظمی،لیلا (1388).«پای پوش ایرانیان در نگاره های دوران ایلخانی ،تیموری و صفوی».فصلنامه علمی –پژوهشی مطالعات هنر اسلامی ،بهار و تابستان ،شماره10،ص 42-23.
دهخدا،علی اکبر (1370). لغت نامه،تهران : بی جا.
دیماند.م.س(1336). راهنمای صنایع اسلامی،ترجمه عبدالله فریار،تهران:بنگاه ترجمه ونشر کتاب.
رضا نژاد یزدی،الهه ؛شریعت پناهی سید ماهیار (1396).«بررسی جایگاه اجتماعی بانوان با تاکید بر پوشش بانوان در نگاره های عصر تیموری».نشریه پژوهش نامه زنان،بهار،س 8، ش1، صص1-33.
رهنورد،زهرا (1386). تاریخ هنردردوره اسلامی؛ نگارگری، تهران: سمت.
سودآور،ابوالعلاء (1390). هنرهای دربارهای  ایران، ترجمه ناهید محمدشیروانی،تهران: کارنگ.
شهشهانی،سهیلا (بی تا). تاریخچه پوشش سر در ایران ،تهران: مدیر .
شیرازی مهاجن، فائقه (1991/1369).«پوشاک زنان در دوران تیموریان»، بخش مطالعات خاور میانه، دانشگاه تگزاس آستین، صص198-191.
فرخ زاد،پوران (1378).دانشنامه زنان فرهنگ ایران و جهان (زن از کتیبه تا تاریخ )، تهران: زریاب.
کلاویخو، روی گنزالو(1327).سفرنامه،ترجمه مسعود رجب نیا ،تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب .
گروسه، رنه (1353). امپراطوری صحرانوردان،ترجمه عبدالحسین میکده،تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
متین، پیمان ( 1346). پوشاک ایرانیان ، تهران:پژوهش­های فرهنگی.
محمدی، لیلا(1398). زنان خاندان عصر تیموری،قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
مشکوتی، نصرت الله (1343). از سلاجقه تا صفویه،تهران:ابن سینا.
نصیری جامی،حسن (1385).«سرآمد پیوند شعر و هنر در عصر تیموری».مجله ادبیات فارسی دانشگاه آزاد مشهد، پاییز و زمستان، ش 11و 12، صص 105-92.
یزدی، شرف الدین علی(1387)،ظفرنامه،تصحیح سید سعید میر محمد صادق و عبدالحسین نوائی، تهران: کتابخانه موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی.
Hambly Gavin R. G (1998). Women  in the  medieval  Islamic world power  patronage andpiety,London.                                                                                 
  Nashat Guity and Lois beck (2003). Women in the rise of Islam to 1800, university of Illinois.                                                                                                                                          
دوره 5، شماره 19
بهار 1403
صفحه 136-158

  • تاریخ دریافت 06 اسفند 1402
  • تاریخ بازنگری 18 شهریور 1403
  • تاریخ پذیرش 18 شهریور 1403