نشریه علمی علم و تمدن در اسلام

نشریه علمی علم و تمدن در اسلام

آسیب‌شناسی آماده‌سازی نسخ خطی فارسی در ترکیه؛ مطالعۀ موردی: تصحیح غزوات سلطان سلیم

نوع مقاله : مقاله ترویجی

نویسندگان
1 استادیار گروه تاریخ و تمدن ملل اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.
2 دانشجوی کارشناسی ارشد تاریخ و تمدن ملل اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.
چکیده
آسیب‌هایی که پس از انقلاب حرف به تراث تاریخی و فرهنگی ترکیه رسید، در بخش آثار مکتوب تاریخی نمود چشمگیری داشته است. این آسیب، در خواندن و تصحیح آثار فارسی عثمانیان بیشتر به چشم می‌خورد؛ زیرا پژوهشگر باید علاوه بر تسلط به الفبای عربی، به زبان فارسی نیز مسلط باشد. با توجه به اینکه بخش قابل توجهی از آثار تصحیحی ترکیه به دست دانشجویان تحصیلات تکمیلی به شکل پایان‌نامه و رساله عرضه می‌گردند، دارای کیفیت مناسبی نیستند. این آثار به عنوان فعالیت‌های ابتدایی پژوهشی این دانشجویان از جنبه‌های گوناگون با نقص‌ها و مشکلاتی روبه‌رو است. از این رو، مجموعه‌ای از کاستی‌ها و نادرستی‌ها به متون تصحیح‌شدۀ نسخ راه یافته که در نمونۀ انتخابی (تصحیح غزوات سلطان سلیم به دست اسرا یوردم به عنوان رساله دکتری در دانشگاه استانبول) بررسی گردیده است. با توجه به نمونه انتخابی و در پاسخ به پرسش «متن تصحیح‌شدۀ نسخ خطی فارسی در دانشگاه‌های ترکیه دارای چه کاستی‌ها و نادرستی‌هایی است؟»، مشخص شده است که نادرست‌خوانی در اتصال یا عدم اتصال نابجای کلمات، استفاده یا عدم استفاده از حروف غیر عربی، نادرست‌خوانی به سبب اعجام نادرست و نیز ناتوانی در خواندن کلمات، از مشکلات بنیادین بوده که در پیدایی همۀ این موارد، عدم تسلط کافی به زبان فارسی، نقش اصلی را داشته است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Pathology of Persian manuscripts proofreading in Türkiye; Case study: Gazavât-ı Sultan Selim

نویسندگان English

Taher babaei 1
azam ajam 2
1 Assistant Professor, Department of History and civilization of muslim nations, Faculty of Theology, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran.
2 MA Student In History And Civilization Of Muslim Nations, Ferdowsi university Of Mashhad, Mashhad, Iran.
چکیده English

After The Turkish alphabet reform, Turkey's historical and cultural heritage suffered a lot of damage, and in the meantime, written historical works were the most damaged. This damage is more visible in reading and correcting of Persian works of the Ottoman era; Because the researcher must be fluent in both of the Arabic alphabet and the Persian language. Therefore, the corrected texts of the manuscripts included many shortcomings and inaccuracies. Considering that a significant part of proofread works in Türkiye are proofread by graduate students in the form of theses, These works are not of good quality. These works, as the primary research activities of these students, are facing defects and problems from various aspects. In our case study (Yörden, Esra, Kadızâde's Gazavât-ı Sultan Selim Han (Text - Review), PhD thesis, Istanbul University, 2018), And in response to the main question(What are the shortcomings and inaccuracies of the corrected Persian manuscripts in Turkish universities?), these cases have been investigated and classified Incorrect combination or non-combination of words, incorrect use of non-Arabic letters, misreading due to not punctuating the letters and inability to read words.Not having sufficient mastery of the Persian language has played the main role in creating all these cases.

کلیدواژه‌ها English

Gazavât-ı Sultan Selim
Manuscripts proofreading
Turkish culture and history
Transcription
Persian manuscripts
بابائی، طاهر (پاییز و زمستان 1398)، «ایران‌‌دوستی و شیعه‌گرایی قاضی‌زاده اردبیلی در تاریخنگاری عصر سلطان سلیم اول عثمانی (حک: 918- 926ق)»، پژوهشنامه تاریخ تمدن اسلامی، سال 52، شماره 2، ص 203- 221.
 بابائی، طاهر(1400). «ترجمه از عربی به فارسی جهت رفع نیاز ترکان عثمانی، مطالعه موردی: ترجمۀ وفیات‌الاعیان ابن‌خلکان به دستور سلطان سلیم اول»، دومین همایش بین المللی زبان عربی و هم کنشی تمدنی(پژوهش‌های همسنج در حوزه زبان و ادبیات)، تهران و کوفه، دانشگاه تهران و کوفه، ص 91- 108.
بابائی، طاهر (1403).  نقش نخبگان ایرانی در شکوفایی تمدن عثمانی، مشهد، دانشگاه فردوسی مشهد.
بدلیسی، ادریس (1995). سلیم‌شاه‌نامه، به اهتمام حجابی قیرلانقیج (رساله دکتری در انستیتوی علوم اجتماعی)، آنکارا، دانشگاه آنکارا.
عطائی، عطاءالله محمد بن یحیی نوعی‌زاده (1269). ذیل الشقایق (حدائق الحقایق فی تکمله الشقائق)، [استانبول]، طبعخانه عامره.
قاضی‌زاده اردبیلی، کبیر بن اویس (1400). غزوات سلطان سلیم، تصحیح و تحقیق طاهر بابائی، تهران، موسسه پژوهشی میراث مکتوب.
Anhegger, Robert(2013). ''Osmanlı Metinlerinin Transkripsiyonu üzerine'', Çev. H. Sercan Koşik, Karadeniz (Black Sea-Черное Море), no 18, pp 136- 143.
Çelik, Ahmet Faruk (2009). Süleymanname, Doktora Tezi, Ankara, Ankara Üniversitesi.   
Ebrahimi, Davut(1991). Arifi Fethullah Çelebi ve Futuhat-i Cemile'sinin tenkidli metni, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul, İstanbul Üniversitesi.
Kırlangıç, Hicabi (2001). İdrîs-i Bidlîsî, Selim Şah-name, Ankara, Kültür Bakanlığı Yay.
Yazar, İlyas (2008). "Transkripsiyonlu Metinlerin Web Tabanlı Öğrenme Ortamların Kullanımına Dair Sorunlar Ve Çözüm Önerileri", Turkish Studies (International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic), Volume 3/6, pp 733- 754.
 Yördem, Esra. (2019). "Sefer ve Savaşların Düzyazı ve Şiir Diliyle Aktarımı: Kadizade ve Gazavat-ı Sultan Selim han", Doğu Araştırmaları, 1(19), pp 46-67.
Yördem, Esra (2018). Kadızâde'nin Gazavât-ı Sultan Selim Han Adlı Eseri (Metin - İnceleme), Doktora tezi, İstanbul, İstanbul Üniversitesi.
دوره 5، شماره 20
تابستان 1403
صفحه 143-173

  • تاریخ دریافت 06 شهریور 1403
  • تاریخ بازنگری 27 آبان 1403
  • تاریخ پذیرش 03 آذر 1403