نشریه علمی علم و تمدن در اسلام

نشریه علمی علم و تمدن در اسلام

مولفه های تمدن ساز در اندیشه امام موسی صدر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه تاریخ و فرق تشیع، دانشکده تاریخ، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران.
2 دانشجوی دکتری تاریخ تشیع اثنی عشری، گروه تاریخ و فرق تشیع، دانشکده تاریخ، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران.
3 دانشیار گروه فلسفه سیاسی، پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی، پژوهشگاه علوم و اندیشه سیاسی، قم، ایران.
چکیده
در عصر حاضر با ظهور انقلاب اسلامی ایران مباحثی همچون ایجاد تمدن نوین اسلامی و نقد تمدن مدرن غرب بیش از پیش در جوامع اسلامی مطرح شده است؛ بنابراین انجام پژوهش­هایی برای تحلیل زوایای اندیشه­ی اسلام تمدنی ضروری است. در این مقاله با رویکرد تمدنی و به روش توصیفی و تحلیلی اندیشه امام موسی صدر به عنوان الگویی موفق در عرصه­ی نظریه پردازی و کنش­گری تمدنی مورد تحلیل قرار گرفته است و مؤلفه­های تمدن­ساز اسلام از منظر ایشان بیان شده­اند. این مؤلفه­ها عبارتند از: الف) دین اسلام با توجه به فرهنگ متعالی­اش هدایت­گر انسان به زندگی عقلانی است و همانطور که در گذشته تمدن­ساز بوده در آینده نیز می­تواند تمدن­ساز باشد. ب) روابط اخلاقی و توأم با معنویت با ایجاد انسجام اجتماعی موجب شکل­گیری تمدن خواهد شد. ج) علم به معنای کشف قوانین و حقایق هستی برای رسیدن به آرامش و آسایش در زندگی مکمل دین برای ساختن تمدن حقیقی انسانی هستند. د) حضور مؤثر، کارآمد و انسان محور زنان در جامعه و خانواده برای سازندگی و تعالی اجتماع و تمدن پردازی. ه) عدالت به معنای توازن در نظام هستی و همسویی جامعه با نظم الهی آفرینش و ایجاد فرصت برابر برای شکوفایی استعدادهای انسانی به عنوان یکی از پایه­های اصلی ایدئولوژی اسلام که باید در اجتماع امتداد یابد تا به شکل­گیری تمدن منجر شود. و) آزادی به معنای رهایی توأمان از سلطه­ی دیگران و از هوای نفس که حدی ندارد و سازنده­ی تاریخ و تمدن خواهد بود.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

The components of civilization in the thought of Imam Musa Sadr

نویسندگان English

mohammad zargani 1
mohammad mahmoudy 2
sharif lakzaee 3
seyedmohammad hosseini 1
1 Assistant Professor, Department of History and Shiite Sects.Faculty of History.University of Religions and Denominations. Qom.Iran
2 PhD student in the history of Twelver Shiism Department of History and Shiite Sects, Faculty of History. University of Religions and Denominations Qom.Iran
3 Associate Professor, Department of Political Philosophy, Research Institute of Political Science and Thought, Islamic Sciences and Culture Academy, Qom, Iran
چکیده English

with the advent of the Islamic Revolution in Iran, issues such as the creation of a new Islamic civilization and the critique of Western modernity have become increasingly prominent in Islamic societies. In this article, with a civilizational approach and a descriptive-analytical method, the thought of Imam Musa Sadr has been analyzed as a successful model in the field of civilizational theorizing and activism, and the civilization-building components of Islam from his perspective have been presented. a) Islam, with its sublime culture, guides humans to a rational life and, as it has been civilization-building in the past, it can also be civilization-building in the future. b) Moral and spiritual relationships, by creating social cohesion, will lead to the formation of civilization. c) Science, meaning the discovery of the laws and facts of existence to achieve peace and comfort in life, complements religion in building a truly human civilization. d) The effective, efficient, and human-centered presence of women in society and the family for the construction and elevation of society and civilization building. e) Justice, meaning balance in the system of existence and the alignment of society with the divine order of creation and creating equal opportunities for the development of human talents as one of the main foundations of Islamic ideology that must be extended in society to lead to the formation of civilization. f) Freedom, meaning simultaneous liberation from the domination of others and from one's own desires, which has no limit and will be the creator of civilization.

کلیدواژه‌ها English

Imam Musa Sadr
Islamic civilization
civilization
The components of civilization
Islamic Ummah
قرآن کریم.
الویری، محسن؛ مهدی نژاد، سید رضا (زمستان 1392). «رابطه دین و تمدن در اندیشه مالک بن نبی»: تاریخ و تمدن اسلامی، سال 9، شماره 18، ص 163-191.
بابابی، حبیب الله (تابستان 1401)، «شاخص‌های تمدن در دو رویکرد عرفی و قدسی»، پژوهش‌های تمدن نوین اسلامی، سال 2، شماره 3، ص 33-68.
بابایی، حبیب الله (1393). کاوش‌های نظری در الهیات و تمدن، قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
دورانت، ویلیام جیمز (1378). تاریخ تمدن، ترجمه گروه مترجمان، تهران، انتشارات علمی و فرهنگی، ج 1
سارتون، جورج (1346). تاریخ علم، ترجمه‌ احمد آرام، تهران، انتشارات امیر کبیر.
سارتون، جورج (1388). گفتارهایی در تاریخ علم، ترجمه‌ غلامحسین صدری افشار، تهران، نشرآییژ.
صدر، موسی (1396). گام به گام با امام، ترجمه‌ی گروه مترجمان، تهران، موسسه فرهنگی و تحقیقاتی امام موسی صدر، ج 1 و 2 و 3.
صدر، موسی (1399). سفرشهادت، ترجمه‌ مهدی فرخیان؛ احمد ناظم، تهران، موسسه فرهنگی و تحقیقاتی امام موسی صدر.
صدر، موسی (1402). رهیافت‌های اقتصادی اسلام، ترجمه مهدی فرخیان؛ احمد ناظم، تهران، موسسه فرهنگی و تحقیقاتی امام موسی صدر.
صدر، موسی (1401). زن و چالش‌های جامعه، ترجمه‌ی گروه مترجمان، تهران، موسسه فرهنگی و تحقیقاتی امام موسی صدر.
صدر، موسی (1401). نای ونی ترجمه، علی حجتی کرمانی، تهران، موسسه فرهنگی و تحقیقاتی امام موسی صدر.
صدر، موسی (1401). ادیان در خدمت انسان، تهران، موسسه فرهنگی و تحقیقاتی امام موسی صدر.
صدر، موسی (1400). دین در جهان امروز، ترجمه احمد ناظم؛ حمید رضا شریعتمداری، تهران، موسسه فرهنگی و تحقیقاتی امام موسی صدر.
طباطبایی، سیدمحمد حسین (بهار 1338)، «زن در اسلام، مکتب تشیع»، پیش شماره، ص 7-20.
فوکویاما، فرانسیس (1402). لیبرالیسم و نارضایتی‌های آن، ترجمه‌ی مبین کرباسی، تهران، نگاه.
فوکویاما، فرانسیس؛ پیکارد، ریمن (تابستان 1380). ترجمه عزت الله فولادوند، «فوکویاما و پایان تاریخ»، نشریه بخارا، شماره 19، ص 7- 15.
گلشنی، مهدی (1400). علم و دین در افق جهان بینی توحیدی، تهران، دانشگاه صنعتی خواجه نصیر الدین طوسی.
لوکاس، هنری (1368). تاریخ تمدن، ترجمه‌ی عبدالحسین آذرنگ، تهران، کیهان.
لک زایی، شریف (بهار و تابستان 1398). «علل ضعف تمدنی وعقب ماندگی جوامع اسلامی در اندیشه تمدنی امام موسی صدر»، مطالعات بنیادین تمدن نوین اسلامی، سال 2، شماره 3، ص 313-328.
لک زایی، شریف (بهار 1384). «فکر سیاسی امام موسی صدر»، علوم سیاسی، سال 8، شماره 31، ص 181-220.
لک زایی، شریف (پاییز و زمستان 1402). «چیستی تمدن غرب در آرا امام موسی صدر»، مطالعات بنیادین نمدن نوین اسلامی، سال 6، شماره 12، صص 1-24.
لک زایی، شریف (1397). درآمدی بر اندیشه سیاسی امام موسی صدر، قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
نصر، سیدحسین (1379). انسان وطبیعت، ترجمه‌ی عبدالرحیم گواهی، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
مددپور، محمد (1388 ش) درآمدی بر سیر تفکر معاصر، تهران، سوره‌ی مهر.
هانتینگتون، ساموئل پی (1396). نظریه برخورد تمدن‌ها هانتینگتون و منقدانش، ترجمه مجتبی امیری، تهران، اداره نشر وزارت خارجه.
یوکیچی، فوکوتساوا (1379). نظریه تمدن، ترجمه‌ چنگیز پهلوان، تهران، نشر گیو.
دوره 5، شماره 20
تابستان 1403
صفحه 63-84

  • تاریخ دریافت 08 آبان 1403
  • تاریخ بازنگری 24 آذر 1403
  • تاریخ پذیرش 24 آذر 1403