نشریه علمی علم و تمدن در اسلام

نشریه علمی علم و تمدن در اسلام

واکاوی دوره بندی زندگی امامان شیعه (ع) و ویژگی‌های فرهنگی تمدنی آن در کتاب انسان 250 ساله

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار گروه تاریخ و تمدن اسلامی، دانشکده معارف و اندیشه اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 استادیار گروه تاریخ و تمدن اسلامی، دانشگاه معارف اسلامی، قم، ایران.
3 دانشجوی دکتری تاریخ فرهنگ و تمدن اسلامی، دانشگاه معارف اسلامی، قم، ایران.
10.22034/icrs.2025.523477.1334
چکیده
هر ساختاری در اندیشه‌ورزی، تابع تعقل و منطقی است که مهم‌ترین نمود آن، پایبندی به مبنای طرح‌شده در آن ساختار و تطبیق محتوای ارائه با آن است. ازاین‌رو می‌توان ادعا کرد اساسی‌ترین تفاوت منظومه فکری آیت­الله خامنه­ای با سایر اندیشه‌ورزان حوزه‌های سیاسی، اجتماعی و تمدنی، همین رعایت الزام به مبنای طرح‌شده است؛ چراکه تمدن سامانه‌ای پیچیده از باورها، ارزش‌ها و ساختارهای فکری به‌صورت نظام‌مند است و پایبندی به آن‌ها است که موجب شکل‌گیری، هویت و دوام آن می‌شود. سؤال این است که چه ویژگی‌هایی در منظومه فکری ایشان باعث شده تا تحلیل تاریخی-تمدنی او، برخلاف سایر شیوه‌های فکری، از انسجام و کارآمدی بیشتری برخوردار باشد؟ آنچه در کتاب «انسان ۲۵۰ ساله» و نحوه طبقه‌بندی از ادوار امامان دیده می‌شود، همان تفکری است که در سایر رویکردهای ایشان نیز مشاهده می‌شود: رویکردی کل‌گرا، هدفمند و مبتنی بر رعایت الزامات مبنای طرح‌شده. معظم‌له با این معیار، علاوه بر اینکه خط بطلانی بر پراکندگی عملکرد امامان می‌کشد، الگویی عملی از روش و منش هدایتگری برای فرد و جامعه در اختیار مخاطب قرار می‌دهد. این پژوهش با اتخاذ رویکردی توصیفی-تحلیلی کوشیده است افزون بر معرفی اصل دوره‌بندی ادوار امامان (ع) که بابی مهم در فهم و تحلیل‌های بعدی است، ده ویژگی کلیدی این دوره‌بندی در کتاب «انسان ۲۵۰ ساله» را که به‌نوعی گویای کارآمدی آن است، شناسایی، تبیین و با مبانی فکری نویسنده تطبیق دهد. می‌توان ادعا کرد انسجام و عدم تناقض در مبنا و بنا یا همان تحلیل و عملکرد دوران معصومین (ع) در نگاه صاحب اندیشه، یکی از کارآمدی‌های این دوره‌بندی است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

The book of the 250-year-old man, revolutionary leadership, Shiite Imams (AS), periodization of the lives of the Imams (AS), periodization

نویسندگان English

mohamad nasiri 1
Seyyed Ziauddin Mir Mohammadi 2
narges mosayebi sari 3
1 Associate Professor, Department of Islamic History and Civilization, Faculty of Islamic Education and Thought, University of Tehran, Tehran, Iran
2 Assistant Professor, Department of Islamic History and Civilization, Islamic Education University, Qom, Iran.
3 PhD student in the history of Islamic culture and civilization, Islamic Education University, Qom, Iran.
چکیده English

Every structure in thought is subject to reason and logic, the most important manifestation of which is adherence to the basis proposed in that structure and adaptation of the content presented to it. Therefore, it can be claimed that the most fundamental difference between the intellectual system of the revolutionary leadership and other thinkers in the political, social, and civilizational fields is this obligation to adhere to the basis proposed; With this criterion, His Holiness, in addition to drawing a line of invalidity on the dispersion of the Imams' performance, provides the audience with a practical model of the method and character of guidance for the individual and society. This research, by adopting a descriptive-analytical approach, has attempted to introduce the principle of periodization of the Imams' (AS) eras, which is an important chapter in the subsequent understanding and analysis, and to identify ten key features. Identify, explain, and adapt the ten key features of this periodization in the book "The 250-Year-Old Man" that somehow indicate its effectiveness to the author's intellectual foundations. It can be claimed that the coherence and lack of contradiction in the basis and structure, or the analysis and performance of the era of the Infallibles (AS) in the view of the thinker, is one of the effectiveness of this periodization.

کلیدواژه‌ها English

The Book of the 250-Year-Old Man
Ayatollah Khamenei
Shiite Imams (AS)
Periodization of the Lives of the Imams (AS)
Periodization
قرآن کریم، ترجمه مهدی الهی قمشه‌ای: تهران: انتشارات پیراسته.
آشوری، داریوش، (1381). تعریف و مفهوم فرهنگ، تهران: آگه.
آل یاسین، راضی (1379). پرشکوه‌ترین نرمش قهرمانانه تاریخ، ترجمه سید علی خامنه‌ای، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
صحیفه سجادیه (1375). ترجمه علی انصاریان، قم: انتشارات اسوه.
پیشوایی، مهدی (1390). سیره پیشوایان، قم: مؤسسه امام صادق (ع).
توحیدی نیا، روح الله (1401). «کارآمدی سیره معصومان در شکل گیری تمدن نوین اسلامی»، پژوهش‌های تمدن اسلامی، ش 3، صص 10-26.
جان احمدی، فاطمه (1388). تاریخ فرهنگ و تمدن اسلامی، تهران: انتشارات نشر معارف.
خامنه‌ای، سید علی (1383). پیشوای صادق، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
خامنه‌ای، سید علی (1397). عنصرمبارزه در زندگانی ائمه (ع)، مشهد: کنگره جهانی حضرت رضا (ع).
خامنه‌ای، سید علی (1390). انسان 250 ساله، تهران: موسسه ایمان جهادی.
خامنه‌ای، سید علی (1392). طرح کلی اندیشه‌ی اسلامی، گردآوری وتنظیم صهـبا، نسخه چاپی.
خامنه‌ای، سید علی (1396). همرزمان حسین (ع)، مجموعه‌ سخنرانی‌های آیت‌الله‌خامنه‌ای در هیئت انصارالحسین تهران در  سال 51، تهران: انتشارات انقلاب اسلامی.
سپهری، محمد (1385). تمدن اسلامی در عصر امویان، تهران: نورالثقلین.
سیدقطب (1345). آینده در قلمرو اسلام، ترجمه سید علی خامنه‌ای، تهران: بی جا.
شیخ صدوق (1378). عیون اخبار الرضا، مکاتبات امام رضا (ع) با مأمون، ج 2، قم: نشر جهان.
صفری فروشانی، نعمت الله و صادقی کاشانی، مصطفی (1395). «رویکردهاومبانی تقسیم دوره‌های زندگانی ائمه»، فصلنامه سیره پژوهی اهل بیت، ش 2، صص 44- 27.
قائمی، علی (1378). زمینه تربیت، تهران: امیری، 8.
کلینی، محمد بن نعمان (1385). اصول کافی، ترجمه صادق حسن زاده، ج 1، تهران: نشر قائم آل محمد.
مصاحب (بی‌تا). دائره‌المعارف فارسی (معروف به دائره‌المعارف مصاحب)، ج 1.
نصیری، محمد (1399). «رهیافت تمدنی به قرآن وسیرة رسول خدا؛ راهبرد مشورت؛ مبانی وپیامدها»، فصلنامه الگوی اسلامی‌ایرانی پیشرفت، ش 7، صص 53-1.
نصیری، محمد (1398). کرسی ترویجی با عنوان: بازخوانی انتقادی دوره بنده‌های زندگی امامان شیعه (ع)، مرکز عالی مطالعات انقلاب اسلامی دانشگاه تهران.
https://motamem.org
http://www.dadehara.com
Khamenei.ir
دوره 6، شماره 24
تابستان 1404
صفحه 110-133

  • تاریخ دریافت 24 اردیبهشت 1404
  • تاریخ بازنگری 05 شهریور 1404
  • تاریخ پذیرش 08 شهریور 1404