نشریه علمی علم و تمدن در اسلام

نشریه علمی علم و تمدن در اسلام

تأثیرات مکاتبات علمای مشروطه­خواه در حوزه علمیه نجف اشرف پیرامون انقلاب مشروطه ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استاد گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان. اصفهان، ایران
10.22034/icrs.2025.549244.1392
چکیده
علمای مشروطه­خواه  در نجف اشرف سهم قابل توجهی در روند توسعه انقلاب مشروطه ایران داشته‌اند، به­طوری که نمی‌توان نقش برجسته آن‌ها را در مراحل مختلف این انقلاب سرنوشت‌ساز در تاریخ ایران نادیده گرفت. ارسال بیانیه‌ها، نامه‌ها و تلگراف‌های مختلف از سوی این علمای بزرگ، به­ویژه در دوران استبداد صغیر (۱۳۲۶-۱۳۲۷ ق) به­عنوان اعتراضی علیه حکومت استبدادی مطلقه خاندان قاجاریه، و نیز علیه وام‌های خارجی، وضعیت اقتصادی رو به وخامت، استفاده از خشونت و قساوت علیه رعایا و همچنین دفاع از مشروطه و مجلس ملی،ازعوامل مهم در گسترش مشارکت مردم ایران در روند حرکت مشروطه و تزلزل پایه‌های حکومت قاجاریه بود. بر این اساس، این مقاله قصد دارد تا نقش مکاتبات علمای نجف اشرف در حرکت مشروطه ایران را بررسی کرده و به سه سئوال زیر پاسخ دهد:
1. آیا مکاتبات این علمای نجف اشرف تاثیری در روند تحولات این انقلاب داشته است؟
2 . مهم‌ترین انتقاداتی که این علمای بزرگ در نامه‌های خود مطرح کردند، چه بود؟
3. تعامل و ارتباط علمای نجف با مشروعه­خواهانه و در رأس آنان با آیت­الله شیخ فضل­­الله نوری چگونه بود؟
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

An examination of the impact of the correspondence of the Constitutionalists' scholars in the Seminary of Najaf Ashraf on the Iranian Constitutional Revolution

نویسنده English

mohammad ali chelongar
Professor of History Department, Faculty of Literature and Humanities, Univesity Of Isfahan, Isfahan, Iran.
چکیده English

For someone studying modern Iranian history, it seems that the scholars of the Constitutional movement in Najaf played a significant role in the development of the Iranian Constitutional Revolution, to the extent that their prominent role in various stages of this fateful revolution in Iran's history cannot be overlooked. It is worth mentioning that the sending of various statements, letters, and telegrams by these great scholars, especially during the period of the Minor Despotism (1326-1327 AH), served as a protest against the absolute authoritarian rule of the Qajar family, as well as against foreign loans, the worsening economic situation, the use of violence and cruelty against the peasants, and their defense of the Constitution and the National Assembly. These actions were among the important factors in spreading public participation in the Constitutional movement and in shaking the foundations of the Qajar government. Based on this, the purpose of this article is to examine the role of the correspondences of the scholars of Najaf in the Iranian Constitutional movement and answer the following two questions:
1.Did the correspondences of these scholars of Najaf have an impact on the course of the revolution's developments?
2.What were the most important criticisms these great scholars raised in their letters to the religious faction opposing the Constitution?
3.What was the interaction and relationship between the Najaf scholars and the people who wanted to establish the law, led by Ayatollah Sheikh Fazlullah Nouri?

کلیدواژه‌ها English

Scholars of Najaf Ashraf, Iranian Constitutional Revolution, Seminary of Najaf, Qajar Dynasty, Sacred Shrines
آل غفور، سید محسن، نوروزی، بشرا، عضدی، وحید (1393). «دغدغه های شیخ فضل­الله در مخالفت با انقلاب مشروطه»، دوفصلنامه سخن تاریخ، س 8، ش 19، صص 137-123.
انصاری،مهدی (1368). شیخ فضل­الله نوری و مشروطیت (رویارویی دو اندیشه)، تهران، امیرکبیر.
جریان­های فکری مشروطیت، مجموعه سخنرانی‌ها و مقالات (۱۳۸۶). تهران، مؤسسه مطالعات و پژوهش­های سیاسی.
جواهری، مریم (۱۳۸۰). نقش علما در انجمن­ها و احزاب دوران مشروطیت، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
حائری، عبدالهادی (۱۳۶۴). شیعه و مشروطیت در ایران: نقش ایرانیان مقیم عراق، تهران، امیرکبیر.
دولت‌آبادی، یحیی (۱۳۷۱). حیات یحیی، تهران، عطار و فردوس، ج 3 و 2.
زرگری نژاد، غلامحسین(۱۳۷۴). رسائل مشروطیت ۱۸ ساله و لایحه درباره مشروطیت، تهران، کویر.
شریف­کاشانی، محمدمهدی(۱۳۶۲). واقعات اتفاقیه در روزگار، کوشش منصوره اتحادیه و سیروس سعدوندیان، تهران، تاریخ ایران، ج 1.
 صدری، سیدمحمد، باقری، احمد، موسوی، سید ابوالفضل (1400). «تحلیل فقهی تاریخی مواضع آخوند خراسانی و شیخ فضل­الله نوری در مواجهه با مشروطه»، دوفصلنامه مطالعات اندیشه معاصر مسلمین، س 7، ش 13، صص 142-109.
علم، محمدرضا (۱۳۸۵). «تحلیلی بر مبارزات قلمی علمای عتبات جهت اعاده مشروطیت»، پژوهشنامه علوم انسانی، س 17، ش 51، صص 183-167.
کسروی، سید احمد (۱۳۷۰). تاریخ مشروطه ایران، تهران، امیرکبیر.
 کفایی، عبدالحسین (۱۳۵۹). مرگی در نور: زندگی آخوند خراسانی، تهران، زوار.
مجموعه مقالات کنگره بین‌المللی بزرگداشت آخوند خراسانی (سیاسی و اجتماعی) (۱۳۹۰). تهیه  دبیرخانه کنگره بزرگداشت آخوند خراسانی، قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
مرادخانی، فردین (1399). «مجلس در اندیشه آخوند خراسانی»، فصلنامه مطالعات تاریخ فرهنگی، س 12، ش 43، صص 171-153.
ملک زاده، مهدی (۱۳۷۱). تاریخ انقلاب مشروطیت ایران، تهران، علمی،ج 4.
ناظم‌الاسلام کرمانی، میرزای محمد (۱۳۶۱). تاریخ بیداری ایرانیان، کوشش علی‌اکبر سیرجانی، تهران، آگاه،ج 4 و 2 ،1 .
نوری، شیخ فضل­الله (1362). تذکره الغافل و ارشاد الجاهل(مجموعه­ای از رسائل، اعلامیه­ها، مکتوبات و روزنامه شیخ شهید شیخ فضل­الله نوری)، گردآورنده محمد ترکمان، تهران، موسسه خدمات فرهنگی رسا.
دوره 7، شماره 25
پاییز 1404
صفحه 30-47

  • تاریخ دریافت 21 مرداد 1404
  • تاریخ بازنگری 13 مهر 1404
  • تاریخ پذیرش 22 مهر 1404