ابن ابی زرع، ابوالحسن علی بن عبدالله (1974). الانیس المطرب بروض القرطاس فی اخبار ملوک المغرب و تاریخ مدینه فاس، رباط، دار المنصور للطباعه و الوراقه.
ابن اثیر، ابوالحسن علی بن محمد (1987). الکامل فی التاریخ، مراجعه محمود یوسف الدقاق، بیروت، دار الکتب العلمیه، ج 10.
ابن حیان، حیان بن خلف (1965). المقتبس، تحقیق عبدالرحمن الحجی، بیروت، دارالثقافه.
ابن خطیب، ابوعبدالله محمد (1974). احاطه فی اخبار غرناطه، تحقیق محمد عبدالله عنان، قاهره، مکتبه الخانجی، ج1.
ابن خطیب، ابوعبدالله محمد (1958). معیار الاختبار فی ذکر المعاهد و الدیار، در مشاهدات لسان الدین خطیب، به کوشش احمد مختار عبادی، اسکندریه، مطبعه جامعه اسکندریه.
ابن خلدون، عبدالرحمن (1959). العبر و دیوان المبتداء و الخبر، بیروت، دارالکتاب البنانی، ج 6.
ابن خلدون، عبدالرحمن (1425). مقدمه ابن خلدون، تحقیق عبدالله محمد الدرویش، دمشق، داریعرب، ج1.
ابن زیات، تادلی (1997). التشوف الی رجال التصوف، تحقیق احمد التوفیق، رباط.
ابن شداد، بهاء الدین یوسف بن رافع بن تمیم (1994). النوادر السلطانیه و المحاسن الیوسفیه، تحقیق جمال الشیال، قاهره، مکتبه الخانجی.
ابن صلاة، ابو مروان عبد الملک (1964). المن بالامامة علی المستضعفین بأن جعلهم الله أئمة و جعلهم الوارثین، تحقیق عبد الهادی التازی، بیروت، دارالغرب الاسلامی.
ابن عبدالله العباسی، الحسن (1989). آثار الاول فی ترتیب الدول، تحقیق عبدالرحمان عمیره، بیروت، دار الجیل.
ابن عذاری، ابوالعباس احمد بن محمد (1960). البیان المغرب فی اخبار الاندلس و المغرب (القسم الموحدی)، تحقیق محمدابراهیم کتانی و دیگران، بیروت، دارالغرب الاسلامی، ج 3.
ابن عمیره، ابوالمطرف المخزومی (2006). تاریخ میروقه، تحقیق محمد معمر، مخبر مخطوطات الحضاره الاسلامیه فی شمال افریقا، الجزائر، جامعه وهران.
ابن غالب، حافظ محمد ایوب (1996). فرحهه الانفس فی تاریخ الاندلس، تحقیق لطفی عبدالبدیع، قاهره، مکتبه مصر.
ابن قوطیه، محمدبن عمر (1410). تاریخ افتتاح الاندلس، تحقیق ابراهیم الابیاری، بیروت، دارکتب اللبنانی.
ابن قطان، علی بن محمد (1990). نظم الجمان لترتیب ماسلف من اخبار الزمان، تحقیق محمود علی مکی، بیروت، دارالغرب الاسلامی.
ابن ماجد، شهاب الدین (1923). الفوائد فی اصول علم البحر و القواعد، ترجمه غابریال فیرانی، باریس، مکتبه المستشرقین.
أبورمیلة، هشام (1984). علاقات الموحدین بالممالک النصرانیة و الدول الاسلامیة فی الاندلس، عمان، دار الفرقان.
ادریسی، محمد بن محمد (۱۸۶۶). نزهةالمشتاق، به کوشش راینهارت دوزی، لیدن.
الإستبصار فی عجائب الأمصار (1985). تحقیق سعد زغلول عبد الحمید، مغرب، الدار البیضاء.
انصاری، محمدبن قاسم السبتی (1969). اختصار الاخبار عما کان بثغر سبته من سنی الآثار، رباط، المطبعه الملکیه.
برکات، وفیق (1995). فن الحرب البحریه فی التاریخ العربی الاسلامی، حلب، منشورات معهد التراث العلمی العربی.
بروفنسال، لویی (1941). مجموع رسائل موحدیه من انشاء کتاب الدوله المومنیه، رباط الفتح، مطبوعات معهد العلوم العلیا المغربیه.
بشیر، عبدالرحمن (2012)، «القرصنه غربی المتوسط فی القرن 2 هـ - 5 هـ/ 8- 11 م» حولیات الآداب و العلوم الاجتماعیه، مجلس النشر العلمی، الحولیه 32، جامعه الکویت.
بیذق، ابی بکر صنهاجی (1928). اخبار المهدی بن تومرت و بدایه دوله الموحدین، تحقیق لویی پرونسال، پاریس.
تازی، عبدالهادی (1986). موقف المغرب من القرصنه الدولیه فی العصر الوسیط، أفریل، سلسله الدورات- القرصنه و القانون الاممی الدوره التاسعه.
تیجانی، ابومحمد عبدالله (1981). رحله التیجانی، تقدیم حسن حسنی عبدالوهاب، لیبا-تونس، الدار العربیه للکتاب.
جزنائی، ابوالحسن علی (1921). زهره الآس فی بناء مدینه فاس، طبع الجزائر.
جعماطی، عبدالسلام (2011). حرفیو البحر فی تراث الغرب الاسلامی، مجله التفاهم، وزاره الاوقاف و الشوون الدینیه، العدد 34، السنه التاسعه، خریف، عمان.
جعماطی، عبدالسلام (2012). دراسات فی تاریخ الملاحه البحریه و علوم البحار فی الغرب الاسلامی، بیروت، دارالکتاب العلمیه.
جلول، ناجی (1999). الرباطات البحریه بإفربقیه فی العصر الوسیط، تونس، مرکز الدراسات و البحوث الاقتصادیه و الاجتماعیه.
جوذری، ابوعلی منصور (1954). سیره استاد جوذر، تقدیم و تحقیق محمد کامل حسین و محمد عبدالهادی شعیره، قاهره، دارالفکر العربی.
حلل الموشیة فی ذکر الأخبار المراکشیة (1979). تحقیق سهیل زکار، مغرب، الدار البیضاء.
حموی، شهاب الدین ابوعبدالله یاقوت بن عبدالله (1995). معجم البلدان، بیروت، دارالصادر، ج 5.
حمیری، ابوعبدالله محمد (1408). صفه جزیرهه الاندلس منتخبه من کتاب الروض المعطار، تحقیق لافی بروفنصال، بیروت، دارالجیل.
دمشقی، شمس الدین محمد (1965). نخبه الدهر فی عجائب آلبر و البحر، بطرسبورج، مطبعه الاکادیمیه الامبراطوریه.
صلاحی، ش احسان (2019). «البحریه الموحدیه فی الحوض الغربی للمتوسط»، مجله الدراسات التاریخی العسکریه، العدد الاول، ص 26- 16.
طرطوشی، ابوبکر (1964). سراج الملوک، تحقیق محمد فتحی، قاهره، الدار المصریه البنانیه.
عبادی، احمد مختار (2013). تاریخ العصر الاسلامی الوسیط فی الحضاره العربیه الاسلامیه فی الجیش و البحریه و اسلحه القتال فی العصر الاسلامی، الاسکندریه، موسسه شباب الجامعه.
عبدالکریم خطیب، مصطفی (1996). معجم المصطلحات و الالقاب التاریخیه، بیروت، موسسه الرساله.
عذری، احمد بن عمر بن انس [بیتا]. ترصیع الاخبار و تنویع الآثار و البستان فی غرایل البلدان و المسالک الی جمیع الممالک، تحقیق، عبدالعزیز الاهوانی، مدریه، معهد الدراسات الاسلامیه.
عزاوی، احمد (1995). کتاب دواوین الانشاء الموحدیه: رسائل موحدیه مجموعه جدیده، القنیطره- المغرب، منشورات کلیه الآداب و العلوم الانسانیه، ج1.
علیزاده جورکوبه، زینب و جلیلی، مهدی (1386)، «سازمان نیروی دریایی مسلمانان در مدیترانه تا پایان سده ششم هجری»، فصلنامه تاریخ و تمدن اسلامی، س 3، ش 6، صص 62- 35.
عمرمؤسی، عزالدین (1381). دولت موحدون در غرب جهان اسلام، تشکیلات و سازمانها، مترجم صادق خورشا، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
عنابی، محمد (1976). تطور علو البحار و دورها فی النمو الحضاری، ملتقی علی النوری للعلوم الصحیه، تونس، منشورات الحیاه الثقافیه.
عنان، محمدعبدالله (1369). تاریخ دولت اسلامی در اندلس، ترجمه عبدالمحمد آیتی، تهران: انتشارات کیهان، ج3.
قائدان، اصغر (1380). «تحول و تطور در نیروی دریایی مسلمانان (تا پایان خلافت عباسی)»، فصلنامه تاریخ اسلام، س 2، ش 2، صص 142-119.
قلقشندی، ابوالعباس احمد (1915). صبح الاعشی، قاهره، دار الکتب الخدیویه، ج 5.
مراکشی، عبدالواحد (1426). المعّجب فی تلخیص اخبار المغرب، شرح الدکتور صلاح الدین الهواری، بیروت، مکتبه العصریه.
مقری، احمد بن محمد (1998). نفح الطیب من غصن الاندلس الرطیب، تحقیق یوسف بقاعی، بیروت، دارالفکر، ج1.
ناصری السلاوی، شهاب الدین احمدبن خالد (1994). الاستقصاء لاخبار دول المغرب الاقصی، به کوشش محمد ناصری و جعفر ناصری، داربیضاء، دارالکتاب، ج2.
نوح فوزیه، محمدعبدالحمید (1419). البحریه الاسلامیه فی عهد المرابطین و الموحدین، رساله دکتوراه، مکه المکرمه، جامعهام القری.
نویری، شهاب الدین احمدبن عبدالوهاب (1423). نهایه الارب فی فنون الادب، قاهره، دار الکتب و والوثائق القومیه.
نیفر، محمد الشاذلی (2007). الاسطول فی اللغه و الادب و التاریخ، تونس، الدار التونسیه للنشر.
Abulafia, David (2010). “Christian merchants in the Almohad cities”, Journal of Medieval Iberian Studies, Vol. 2, No. 2, June, 251–257.
De Mas Latrie, (1866). Les Relations Des chretiens Avec les Arabes Delafrigue septentionale au Moyen Age, paris.
Miranda, Huici, (1956). Las Grandes Batallas de La Reconquista, Madrid.
